Cần thống nhất chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên toàn Thành phố

Tránh tình trạng mỗi xã áp dụng một cơ chế hỗ trợ riêng 

Thảo luận tại Tổ số 3 về dự thảo Nghị quyết Quy định một số nội dung về cho thuê đất; tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội, đại biểu Lê Minh Đức - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số nội dung nhằm bảo đảm tính khả thi, thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Góp ý vào dự thảo Nghị quyết, đại biểu Lê Minh Đức đề nghị giữ nguyên quy định bồi thường bằng tiền và không áp dụng hình thức bồi thường bằng công trình. Theo đại biểu, nếu thực hiện bồi thường bằng công trình sẽ phát sinh nhiều thủ tục liên quan đến đầu tư xây dựng như lập dự án, thiết kế, thẩm định, lựa chọn nhà thầu, thi công và nghiệm thu công trình. Điều này không chỉ làm kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng mà còn ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, hình thức bồi thường bằng công trình cũng tiềm ẩn nguy cơ phát sinh những bất đồng giữa cơ quan thực hiện và người được bồi thường về chất lượng, quy mô hoặc giá trị của công trình thay thế, từ đó làm gia tăng khó khăn trong quá trình thực hiện.

Đối với quy định về các chính sách hỗ trợ khác, đại biểu Lê Minh Đức bày tỏ băn khoăn đối với quy định giao cho UBND cấp xã quyết định biện pháp và mức hỗ trợ khác. Theo đại biểu, quy định này có thể dẫn đến việc mỗi địa phương áp dụng một chính sách hỗ trợ khác nhau. Đặc biệt, đối với những dự án đi qua nhiều xã sẽ rất khó bảo đảm sự thống nhất trong quá trình triển khai. Đồng thời, việc giao quyền quyết định cho từng xã cũng làm phát sinh trách nhiệm lớn đối với người quyết định hỗ trợ tại địa phương.

"Người dân tại các địa bàn khác nhau có thể so sánh mức hỗ trợ, phát sinh tâm lý đòi hỏi quyền lợi, từ đó ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả triển khai dự án", đại biểu Lê Minh Đức nêu ý kiến.

Từ thực tế đó, đại biểu Lê Minh Đức đề xuất sửa đổi quy định theo hướng: “Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, UBND cấp xã rà soát, đề xuất; UBND Thành phố quyết định chính sách hỗ trợ khác đối với từng trường hợp đặc biệt”.

Theo đại biểu, việc để UBND Thành phố quyết định sẽ bảo đảm sự thống nhất về chính sách hỗ trợ trên phạm vi toàn thành phố, tránh tình trạng cùng một dự án nhưng mỗi xã áp dụng một cơ chế hỗ trợ riêng.

Đại biểu đề nghị làm rõ nội dung quy định liên quan đến trường hợp “không được xây dựng nhà ở tại diện tích đất còn lại” sau thu hồi đất. Đại biểu cho rằng cần quy định cụ thể hơn các trường hợp được xác định là không đủ điều kiện xây dựng nhà ở, chẳng hạn như không đủ điều kiện cấp phép xây dựng theo quy hoạch hoặc diện tích, kích thước thửa đất còn lại nhỏ hơn mức tối thiểu theo quy định của Thành phố.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế quản lý, sử dụng đối với phần diện tích đất còn lại trong trường hợp không được phép xây dựng nhà ở nhằm tránh phát sinh các công trình xây dựng không hợp pháp trên thực tế.

Đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, làm rõ trường hợp hộ gia đình có diện tích đất còn lại không đủ điều kiện xây dựng nhà ở nhưng vẫn còn nơi ở khác thì có thuộc đối tượng được bố trí tái định cư hay không, qua đó bảo đảm thống nhất trong áp dụng chính sách và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện.

Quan tâm đến công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện cho rằng cần tiếp tục làm rõ một số nội dung liên quan đến chính sách hỗ trợ khác nhằm tháo gỡ khó khăn cho cơ sở trong quá trình triển khai thực hiện.

Theo đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, công tác giải phóng mặt bằng luôn là lĩnh vực rất vướng mắc ở cơ sở. Đối với các dự án lớn, thời gian thực hiện thường kéo dài nhiều năm. Trong quá trình đó, hệ thống chính sách pháp luật, các quy định của Luật Đất đai và các nghị định hướng dẫn có nhiều thay đổi, dẫn đến việc áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ cho người dân chưa thực sự đồng bộ.

“Chính sự thiếu đồng bộ về chính sách giữa các giai đoạn đã dẫn đến phát sinh khiếu kiện của người dân, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án”, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương nhấn mạnh.

Dẫn thực tế từ một dự án đi qua địa bàn trước đây thuộc thị xã Sơn Tây và huyện Ba Vì (cũ), nay thuộc các đơn vị hành chính mới như phường Sơn Tây và xã Suối Hai, đại biểu cho biết dự án được triển khai từ năm 2022 và kéo dài trong nhiều năm.

Thời điểm bắt đầu thực hiện dự án, chính sách hỗ trợ khác đối với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng được áp dụng theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 và các quy định của thành phố Hà Nội. Khi đó, các hộ dân được hưởng các mức hỗ trợ khác đối với đất vườn, cây trồng, tài sản trên đất với các mức hỗ trợ 80%, 50% hoặc 10% tùy từng trường hợp cụ thể.

Tuy nhiên, sau khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, chính sách hỗ trợ khác có sự thay đổi. Trong một giai đoạn, người dân không còn được áp dụng khoản hỗ trợ này. Sau đó, các quy định mới lại giao thẩm quyền quyết định mức hỗ trợ khác cho cấp xã.

Theo đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, để tháo gỡ khó khăn cho dự án và bảo đảm quyền lợi của người dân, địa phương đã chủ động báo cáo, xin ý kiến các sở, ngành và thống nhất áp dụng mức hỗ trợ theo chính sách trước đây nhằm bảo đảm sự đồng bộ giữa các hộ dân trong cùng một dự án.

“Trong cùng một dự án nhưng nếu có hộ được hưởng hỗ trợ, có hộ không được hưởng hỗ trợ thì chắc chắn sẽ phát sinh khiếu kiện kéo dài, gây rất nhiều khó khăn cho quá trình thực hiện”, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương nêu quan điểm.

Đại biểu Đỗ Thị Lan Hương cho biết, sau khi Nghị định số 151 của Chính phủ giao thẩm quyền cho cấp xã, địa phương đã tổ chức họp Ban Thường vụ, UBND và các phòng, ban chuyên môn để thống nhất áp dụng mức hỗ trợ theo quy định trước đây của Thành phố nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong chính sách.

Tuy nhiên, sau khi hoàn thiện hồ sơ và triển khai công tác giải phóng mặt bằng thì tiếp tục có quy định mới thay thế, chuyển thẩm quyền quyết định lên cấp tỉnh. Địa phương đã có văn bản xin ý kiến các sở, ngành nhưng chưa được chấp thuận, dẫn đến tình trạng hiện nay vẫn tồn tại những trường hợp các hộ dân trong cùng một dự án được áp dụng các chính sách hỗ trợ khác nhau.

“Đây là vấn đề rất khó khăn cho cơ sở trong quá trình vận động người dân và triển khai giải phóng mặt bằng”, đại biểu chia sẻ. Bên cạnh đó, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương cũng phản ánh những vướng mắc liên quan đến diện tích đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường trước đây.

Theo đại biểu, trên địa bàn xã hiện có nhiều diện tích đất do các nông, lâm trường hoặc các trung tâm sản xuất trước đây giao khoán cho các hộ gia đình sử dụng. Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án, việc xác định đối tượng, mức hỗ trợ và thẩm quyền giải quyết đối với các trường hợp này còn nhiều bất cập.

Đại biểu Đỗ Thị Lan Hương đề nghị Thành phố sớm nghiên cứu phương án bàn giao quỹ đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường về địa phương quản lý; đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách để bảo đảm sự đồng bộ trong công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng.

Luật Thủ đô sẽ tạo cơ sở tháo gỡ nhiều tồn tại lịch sử về đất đai

Phát biểu thảo luận tổ làm rõ một số ý kiến của đại biểu liên quan đến các tồn tại về đất đai kéo dài nhiều năm qua, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, phần lớn các vướng mắc hiện nay đều là những vấn đề phát sinh từ quá khứ, liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền, giao đất nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý và nhiều trường hợp tồn đọng khác.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, trong thời gian qua, Hà Nội đã nhiều lần tập trung chỉ đạo, tìm giải pháp tháo gỡ các vướng mắc này. Tuy nhiên, do khuôn khổ pháp lý trước đây còn hạn chế nên nhiều nội dung vượt quá thẩm quyền của Thành phố, phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

“Đối với riêng vấn đề đất dịch vụ, thời gian gần đây Thành phố vẫn tiếp tục báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến. Theo quy định hiện hành, nhiều nội dung vẫn phải thực hiện đúng trình tự, thẩm quyền theo quy định của pháp luật”, Chủ tịch UBND Thành phố cho biết.

Đồng chí Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, điểm rất quan trọng của Luật Thủ đô năm 2026 là đã trao cho Thành phố nhiều thẩm quyền mới để xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh trên địa bàn. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng giúp Hà Nội tháo gỡ nhiều tồn tại lịch sử trong lĩnh vực đất đai mà trước đây gặp nhiều khó khăn trong xử lý.

“Chúng tôi kỳ vọng Luật Thủ đô năm 2026 sẽ giúp giải quyết được rất nhiều vướng mắc tồn đọng như đất dịch vụ, các trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền và nhiều vấn đề lịch sử khác liên quan đến quản lý, sử dụng đất đai”, ông nói.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng cũng cho biết không thể đưa từng trường hợp cụ thể vào các nghị quyết đang trình HĐND Thành phố xem xét thông qua, bởi mỗi vụ việc có nguồn gốc, hoàn cảnh và điều kiện pháp lý khác nhau. “Nếu đưa từng trường hợp cụ thể vào nghị quyết thì rất khó khả thi. Vì vậy, các nghị quyết lần này chủ yếu quy định các nguyên tắc, cơ chế và thẩm quyền xử lý”, đồng chí Vũ Đại Thắng phân tích.

Theo đó, sau khi HĐND Thành phố thông qua các nghị quyết khung, UBND Thành phố sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá từng nhóm vấn đề cụ thể để xây dựng các nghị quyết chuyên đề hoặc các quyết định chuyên biệt nhằm giải quyết dứt điểm các tồn tại kéo dài.

Chủ tịch UBND Thành phố cho biết, ngay sau khi các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô năm 2026 được thông qua, Thành phố sẽ khẩn trương rà soát toàn bộ các trường hợp liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền và các tồn tại lịch sử khác trong lĩnh vực đất đai.

Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND Thành phố, UBND Thành phố sẽ báo cáo để HĐND xem xét, quyết định. Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền của UBND Thành phố theo các cơ chế mới được Luật Thủ đô phân cấp, phân quyền, chúng tôi sẽ chủ động xem xét và quyết định ngay.

Chủ tịch UBND Thành phố cũng cho biết Thành phố sẽ tiến hành phân loại cụ thể từng nhóm vụ việc, xác định rõ thẩm quyền giải quyết đối với từng trường hợp để bảo đảm xử lý đồng bộ, đúng quy định và hiệu quả.

“Tất cả các vấn đề liên quan đến đất đai mà các xã, phường đang gặp khó khăn, vướng mắc sẽ được rà soát, phân loại. Nội dung nào cần HĐND Thành phố quyết nghị, chúng tôi sẽ báo cáo HĐND; nội dung nào thuộc thẩm quyền của thành phố theo Luật Thủ đô, UBND Thành phố sẽ chủ động quyết định và tổ chức thực hiện ngay”, Chủ tịch Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Đồng chí Vũ Đại Thắng bày tỏ tin tưởng rằng khi Luật Thủ đô chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng với hệ thống nghị quyết triển khai đồng bộ, nhiều tồn tại kéo dài liên quan đến đất đai trên địa bàn Thành phố sẽ từng bước được tháo gỡ, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.