Tiếp tục hoàn thiện thể chế, mô hình và nâng cao năng lực quản trị địa phương trong giai đoạn mới

Phát biểu tham luận tại Hội thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội cơ bản giữ được sự ổn định, thông suốt; vai trò chủ động của cấp xã được nâng lên, nhiều nhiệm vụ được giải quyết trực tiếp tại cơ sở, gần dân và sát việc hơn.

Tuy nhiên, với đặc thù là Thủ đô, đô thị đặc biệt có dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và khối lượng công việc quản lý rất lớn, Hà Nội cũng sớm bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ. Trong đó, nổi bật là khối lượng nhiệm vụ chuyển về cấp xã tăng nhanh nhưng việc giao thẩm quyền, biên chế, kinh phí, dữ liệu, công cụ số và cơ chế kiểm soát rủi ro chưa đồng bộ; nhiều nhiệm vụ đã được phân cấp, ủy quyền nhưng còn thiếu cán bộ chuyên môn sâu, dữ liệu chuyên ngành chưa đầy đủ, quy trình nghiệp vụ chưa thống nhất. Năng lực thực thi giữa các địa bàn cũng có sự chênh lệch lớn, trong khi cơ chế bố trí biên chế, ngân sách và hỗ trợ chuyên môn còn mang tính bình quân, chưa phản ánh đầy đủ quy mô quản trị thực tế.

Bên cạnh đó, một số quy định, quy trình nghiệp vụ vẫn được thiết kế theo mô hình có cấp huyện là đầu mối trung gian nên chưa theo kịp yêu cầu vận hành mới, đặc biệt ở các lĩnh vực: đất đai, quy hoạch, xây dựng, đầu tư công, tài sản công, ngân sách, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Công tác chuyển đổi số dù có nhiều chuyển biến nhưng vẫn gặp khó khăn do dữ liệu và phần mềm chuyên ngành chưa liên thông, nhân lực CNTT tại cấp xã còn mỏng…

Từ thực tiễn đó, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, Hà Nội kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp; cho phép phân loại xã, phường theo quy mô quản trị thực tế để bố trí bộ máy, biên chế và ngân sách phù hợp; sửa đổi các quy trình nghiệp vụ, tiêu chuẩn dữ liệu chuyên ngành; tăng cường nhân lực chất lượng cao cho cấp xã. Đồng thời, đẩy nhanh kết nối, chia sẻ dữ liệu quốc gia với dữ liệu địa phương, tạo điều kiện để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành ổn định, hiệu quả và bền vững hơn…

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, Hội thảo đã nhận được sự tham gia trách nhiệm, tâm huyết của các nhà lãnh đạo, quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ thực tiễn với 41 tham luận cùng 12 ý kiến phát biểu, thảo luận trực tiếp và trực tuyến.

Các tham luận và ý kiến tại Hội thảo đã khẳng định ý nghĩa, giá trị lý luận và thực tiễn của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, được nhận diện ở tính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, dân chủ, gần dân và phục vụ Nhân dân, đồng thời là một trụ cột trong quá trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa ở địa phương và cơ sở.

Đồng chí cho biết, các ý kiến đã làm rõ những đặc trưng cơ bản của mô hình quản trị địa phương hai cấp và mô hình cấp xã mới trong nền quản trị quốc gia hiện đại; chỉ ra những ưu điểm như giảm tầng nấc trung gian, chuyển từ tư duy quản lý theo địa giới hành chính phân mảnh sang tư duy quản trị không gian phát triển, nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ công thiết yếu của người dân.

Hội thảo cũng phân tích toàn diện các yếu tố cấu thành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, từ tổ chức bộ máy, chức năng, mối quan hệ giữa các cấp chính quyền đến vai trò của đội ngũ cán bộ, các giá trị văn hóa và bản sắc địa phương trong điều kiện sắp xếp đơn vị hành chính mới. Nhiều tham luận đánh giá sâu hơn cả không gian hành chính lãnh thổ và không gian phát triển đa tầng sau quá trình sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính.

Bên cạnh những kết quả bước đầu đã ổn định và cần tiếp tục phát huy, các ý kiến tại Hội thảo cũng chỉ rõ những vấn đề còn mang tính chuyển tiếp, những điểm nghẽn, vướng mắc cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện. Đặc biệt, nhiều tham luận đề cập đến phương thức lãnh đạo, quản lý và quản trị điều hành theo hướng trao quyền đi đôi với trao nguồn lực, công cụ quản trị và điều kiện thực thi; phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp xã được xác định là nhân tố then chốt cần tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu tổ chức thực thi, từng bước đưa cấp xã trở thành tuyến đầu trong quản trị phát triển của nền quản trị quốc gia hiện đại. Các tham luận cũng ghi nhận những nỗ lực chủ động của nhiều địa phương trong tháo gỡ khó khăn, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành mô hình mới.

"Kết quả Hội thảo góp phần làm rõ khung nhận thức hệ thống về mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong tổng thể cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa và hiện đại hóa quản trị quốc gia", PGS.TS Đoàn Minh Huấn khẳng định.

Đồng chí đề nghị các cơ quan đồng tổ chức khẩn trương tổng hợp, hệ thống hóa các luận cứ khoa học và thực tiễn từ hội thảo để hoàn thiện các báo cáo tư vấn, kiến nghị phục vụ quá trình tiếp tục hoàn thiện thể chế, mô hình và nâng cao năng lực quản trị địa phương trong giai đoạn mới.