Để Quỹ đầu tư mạo hiểm phát huy tối đa hiệu quả

Hiện nay, trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào tri thức và đổi mới sáng tạo, các quốc gia, địa phương có định hướng phát triển bền vững đều chú trọng xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp, đặc biệt là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo chính là khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là vốn đầu tư mạo hiểm giai đoạn sớm. Trong khi đó, các nhà đầu tư tư nhân thường dè dặt do rủi ro cao, thiếu thông tin, thiếu các công cụ hỗ trợ quản trị đầu tư. Thực tế đó đòi hỏi xây dựng Quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ các doanh nghiệp nhằm cung cấp nguồn vốn chiến lược và hỗ trợ phi tài chính (đào tạo, cố vấn, kết nối quốc tế), giúp doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo phát triển sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh; thúc đẩy hình thành, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; tạo hành lang pháp lý để quỹ đầu tư mạo hiểm có thể hoạt động…

Theo Dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố, Quỹ đầu tư mạo hiểm thành phố Hà Nội được thành lập theo hợp đồng hợp tác kinh doanh giữa UBND thành phố Hà Nội và không quá 6 nhà đầu tư khác để đầu tư vốn vào các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong các lĩnh vực trọng điểm về khoa học và công nghệ. 

Vốn điều lệ của Quỹ được hình thành từ phần vốn góp từ ngân sách của Thành phố và phần góp vốn của nhà đầu tư khác ở trong nước, nước ngoài (nếu có) theo Hợp đồng góp vốn phù hợp với Điều lệ quỹ. Phần vốn góp từ ngân sách không vượt quá 49% vốn điều lệ. Quỹ có chức năng: Góp vốn thành lập, mua cổ phần, phần vốn góp của doanh nghiệp; góp vốn cùng đầu tư với quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo khác để thành lập, mua cổ phần, phần vốn góp của doanh nghiệp; thực hiện dịch vụ quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo; thành lập, góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo khác để thực hiện đầu tư mạo hiểm; thực hiện tài trợ cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo phục vụ cho các hoạt động đầu tư mạo hiểm của quỹ.

Tại Hội nghị, các chuyên gia thống nhất nhận định, đây là mô hình mới, chưa có tiền lệ; việc ban hành Nghị quyết thành lập quỹ là cần thiết để thực hiện các mục tiêu phát triển khoa học công nghệ Thủ đô; thể hiện tư duy nhận thức mới trong phát triển khoa học công nghệ của Thủ đô. 

TS Lê Văn Hoạt cho rằng, nội dung và hình thức tờ trình dự thảo Nghị quyết cơ bản phù hợp, tuy nhiên, cần điều chỉnh lại tiêu đề và soát xét lại nội dung một số điều này cho đúng. Trong điều 4 mục nguyên tắc chung có ghi khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp, quỹ đầu tư trong và ngoài nước cùng đóng góp nguồn lực cho quá trình xây dựng và triển khai hoạt động của Quỹ Đầu tư mạo hiểm thành phố Hà Nội" nhưng điều 5 khoản 1 địa vị pháp lý là quy định: Quỹ được thành lập theo hợp đồng hợp tác kinh doanh giữa UBND thành phố Hà Nội và không quá 6 nhà đầu tư khác. Việc giới hạn 6 nhà đấu tư tư nhân trái với nguyên tắc đã đề ra ở trên.

TS Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ Trưởng Bộ Nội vụ, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về kinh tế nêu: Khoản 1, Điều 11 cần xác định miễn trừ trách nhiệm đối với cả doanh nghiệp, tổ chức được đầu tư khi xảy ra rủi ro (như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã xác định), chứ không chỉ: Hội đồng quản lý Quỹ, Tổ chức quản lý Quỹ mới được miễn trừ trách nhiệm như dự thảo đề cập. Cũng theo TS Nguyễn Tiến Dĩnh, trong giám sát và đánh giá độc lập về rủi ro, hiệu quả đầu tư, tác động xã hội và hiệu quả thu hút đầu tư... thì việc giám sát và đánh giá rủi ro là rất quan trọng để xem xét, khẳng định rủi ro đó do khách quan hay chủ quan để thực hiện miễn trừ trách nhiệm. Vì vậy, đánh giá rủi ro cần dựa trên đánh giá hoạt động chuyên môn, công nghệ là cơ bản, trong đó có: xác định hướng nghiên cứu, tuân thủ qui trình công nghệ, năng lực nghiên cứu, các yếu tố khách quan, chủ quan... và để các chuyên gia, nhà khoa học đánh giá. Do đó, đề nghị cần bổ sung vào cơ chế giám sát, đánh giá kết quả đầu tư của Quỹ.

Cũng quan tâm về quy định miễn trừ trách nhiệm, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, điều 11 dự thảo Nghị quyết cần khung quy định cụ thể để áp dụng miễn trừ dân sự, hành chính, hình sự hoặc diễn đạt lại dự thảo là theo quy định của pháp luật hiện hành. Về giám sát, đánh giá độc lập (điều 9 dự thảo), nếu quy định 3 năm một lần thuê là chưa hợp lý mà nên là hàng năm để kịp thời điều chỉnh khi cần thiết.

PGS.TS.Bùi Thị An, Phó chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn kinh tế, Chủ tịch Hội Nữ Trí thức Hà Nội đề nghị cần làm rõ mối quan hệ với luật hiện hành như Luật đầu tư, chứng khoán, Doanh nghiệp, Luật hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ để tránh chồng chéo. Ngoài ra, nên quy định giới hạn tỷ lệ vốn Nhà nước trong quỹ để giữ tính thị trường, ví dụ mức an toàn khoảng 30% giữ vai trò vốn mồi để tạo đầu tư và kéo vốn tư nhân vào nhưng không chi phối hoạt động đầu tư hoặc mức trần tối đa chỉ 49% để giữ quyền quyết định vẫn thuộc về tư nhân, hạn chế hành chính hóa quỹ.

Cùng đó, có cơ chế gián sát vốn ngân sách nhà nước, nêu rõ tiêu chí và công khai minh bạch để chọn các dự án và tránh để quỹ trở thành công cụ phục vụ lợi ích nhóm.

Phát biểu kết luận Hội nghị, đồng chí Nguyễn Lan Hương, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố trân trọng cảm ơn các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, các thành viên Hội đồng tư vấn. Trong tháng 7 và nửa tháng 8, Thành phố đã hoàn thành được 6 hội nghị phản biện và góp ý văn kiện Đại hội Đảng.

Đồng chí Nguyễn Lan Hương mong rằng, Sở Tài chính tiếp tục thảo luận, tiếp thu, lắng nghe và chắt lọc được đầy đủ, toàn diện các các ý kiến cũng như nội dung Nghị quyết khi trình HĐND Thành phố sẽ được thông qua và đi vào cuộc sống nhanh nhất, hiệu quả nhất.

Khẳng định sự cần thiết của Nghị quyết để phối hợp và triển khai cùng với Điều 36 của Luật Thủ đô cũng như Nghị quyết 57 về chuyển đổi số, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Nguyễn Lan Hương nhấn mạnh đây là bước chuẩn bị để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, đo đó, đề nghị Sở Tài chính sớm hoàn thiện với chất lượng cao nhất.