Chuyện về cuốn Cẩm nang đỏ “Cách đánh máy bay B.52”

Ngày 12/4/1966, đế quốc Mỹ dùng B.52 ném bom khu vực Đèo Mụ Giạ (Quảng Bình), mở đầu việc đánh phá của B.52 đối với miền Bắc, sau đó, mở rộng đánh đến Vĩnh Linh, phía Bắc vĩ tuyến 17 với mức độ ngày càng dữ dội. Bác Hồ đã chi thị cho đồng chí Đặng Tính, Chính ủy Quân chủng Phòng không Không quân: “B.52 đánh bom miền Bắc phải tìm cách đánh cho được B.52. Trách nhiệm này Bác giao cho các chú Phòng không Không quân”.

Để có cơ sở xây dựng quyết tâm và kế hoạch đánh B.52, tháng 5/1966, Bộ Tư lệnh Quân chủng đã điều Trung đoàn tên lửa 238 vào tuyến lửa Vĩnh Linh để nghiên cứu cách đánh B.52. Với khẩu hiệu “Dọn đường mà đi, đánh địch mà tiến”, cán bộ, chiến sĩ trung đoàn đã nêu cao tinh thần quyết chiến quyết thắng, vừa hành quân vừa tham gia chiến đấu đánh địch, vượt qua muôn ngàn gian khó và sự mất mát hy sinh để đưa khí tài tên lửa vào tuyến lửa chủ động “tìm địch mà diệt”.

Sau trận đánh B.52, ngày 15/3/1967 của Trung đoàn 238, nhất là đến ngày 17/9/1967, sau một thời gian dày công nghiên cứu, nhận dạng máy bay B.52, kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 84/Trung đoàn 238 đã bắn rơi 1 B.52, “bài toán” đánh B.52 đã được mở ra, làm cơ sở viết nên cuốn cẩm nang đỏ “Cách đánh máy bay B.52”, củng cố lòng tin và quyết tâm đánh thắng B.52. Đây là kíp chiến đấu đầu tiên của bộ đội tên lửa Việt Nam bắn rơi “pháo đài bay B.52” và cũng là lực lượng đầu tiên đánh thắng máy may chiến lược B.52 của đế quốc Mỹ.

Đầu Xuân Mậu Thân (1968), Bác Hồ gọi đồng chí Phùng Thế Tài, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam và đồng chí Đặng Tính, Chính ủy kiêm Tư lệnh Quân chủng Phòng không Không quân đến báo cáo tình hình và Bác dự báo rằng: “Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng sẽ đưa B.52 ra đánh Hà Nội rồi có thua nó mới chịu thua. Phải dự kiến trước tình huống này càng sớm càng tốt, để có thời gian mà suy nghĩ chuẩn bị….Ở Việt Nam, Mỹ nhất định thua, nhưng nó chỉ thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội”.

Từ tháng 2/1968, Quân ủy Trung ương dự kiến Mỹ có thể dùng B.52 leo thang đánh phá Hà Nội, Hải Phòng và giao nhiệm vụ cho Bộ Tư lệnh Phòng không Không quân xây dựng kế hoạch tác chiến, từ đó đến giữa năm 1972, Quân chủng Phòng không Không quân tiếp tục đưa thêm 4 trung đoàn tên lửa cùng một số máy bay Mic-21 vào Khu 4 để chi viện cho chiến dịch Trị Thiên và trực tiếp nghiên cứu cách đánh B.52. Tuy đã bắn rơi được B.52, nhưng chưa rơi tại chỗ và chưa bắt sống được giặc lái. Nhưng từ những nghiên cứu thực tế thu được đã có cơ sở để tháng 9/1972, Quân chủng Phòng không Không quân xây dựng được “Phương án đánh máy bay B.52”.

Từ những nhận định và quyết tâm trên, Quân chủng Phòng không Không quân đã sớm có “Kế hoạch tác chiến đánh trả cuộc tập kích bằng B.52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng” và các tài liệu hướng dẫn về cách đánh B.52. Tiêu biểu là cuốn: “Cẩm nang Bìa đỏ”, đó là cuốn sách “Cách đánh B.52 của bộ đội tên lửa” in rô- nê- ô chỉ dày 30 trang nhưng là kết quả của cả quá trình xây dựng hết sức công phu, gian khổ của lực lượng Phòng không Không quân từ trong chiến trường Khu 4. Trên cơ sở này, ngày 31/10/1972, Quân chủng tổ chức Hội nghị cán bộ tập trung bàn về cách đánh B.52, theo đó, công tác chuẩn bị mọi mặt được tiến hành hết sức khẩn trương. Quân chủng tập trung vào việc điều chỉnh lực lượng, đội hình chiến đấu; triển khai sở chỉ huy dự bị các cấp; huấn luyện các kíp chiến đấu; tiến hành công tác giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng, xây dựng quyết tâm; tổ chức đôn đốc kiểm tra.

Đêm 18/12/1972, khi chiến dịch tập kích đường không của Mỹ vào Hà Nội bắt đầu, chúng ta đã hoàn toàn chủ động đối phó, không bị bất ngờ. Chúng ta đã sớm phát hiện ra địch từ xa và chủ động đánh địch ngay từ đầu. Trạm Ra đa 45, lúc 19h 15 đã chính thức báo cáo B.52 đang vào Hà Nội. Đến 19h44, quả đạn tên lửa đầu tiên của Tiểu đoàn 78 được phóng lên. Như vậy, có thể nói, về chiến lược, chúng ta hoàn toàn chủ động, không hề bị bất ngờ trước âm mưu của đế quốc Mỹ.