Chủ tịch Hà Nội Vũ Đại Thắng: Xử lý rác phải đi cùng phục hồi môi trường và phát triển đô thị xanh

Tham dự buổi làm việc có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường; lãnh đạo một số sở ngành Thành phố; đại diện UBND các xã, phường: Suối Hai, Tùng Thiện; lãnh đạo Tập đoàn AMACCAO cùng các đơn vị liên quan.

Hình thành hệ sinh thái xử lý môi trường hiện đại tại Xuân Sơn

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Vinh - Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn AMACCAO cho biết, Tập đoàn đang đề xuất triển khai đồng bộ hệ sinh thái môi trường tại Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn với 4 cấu phần trọng tâm gồm: khu liên hợp xử lý chất thải và tái chế vật liệu xây dựng; bãi chôn lấp tro bay; Nhà máy xử lý rác và phát điện AMACCAO - Thành Công và dự án khu phức hợp sinh thái Xuân Sơn kết hợp phục hồi môi trường bãi chôn lấp cũ.

Theo ông Nguyễn Văn Vinh, Nhà máy điện rác Seraphin hiện phát sinh khoảng 300 tấn tro xỉ/ngày đêm. Dù theo định hướng công nghệ, lượng tro xỉ này phải được tận dụng để sản xuất vật liệu xây dựng hoặc làm nền đường, nhưng trên thực tế các dự án đầu tư công hiện chưa phê duyệt danh mục vật liệu tái chế, dẫn đến đầu ra bị ách tắc. Từ thực tế đó, doanh nghiệp đề xuất đầu tư nhà máy tái chế tro xỉ kết hợp xử lý chất thải rắn xây dựng của Thành phố.

Theo lãnh đạo Tập đoàn AMACCAO, việc tích hợp hai dây chuyền xử lý này hoàn toàn phù hợp về công nghệ, vừa tận dụng được nguồn nguyên liệu tái chế, vừa góp phần giải quyết lượng lớn phế thải xây dựng phát sinh trong quá trình cải tạo, chỉnh trang đô thị Hà Nội.

Đối với tro bay - loại chất thải nguy hại phát sinh khoảng 60 tấn/ngày đêm từ quá trình đốt rác, ông Nguyễn Văn Vinh cho biết hiện doanh nghiệp đang phải sử dụng tạm kho chứa diện tích 1,57ha do Thành phố hỗ trợ. Doanh nghiệp kiến nghị Thành phố sớm chấp thuận đầu tư bãi chôn lấp tro bay đạt chuẩn kỹ thuật để bảo đảm nhà máy vận hành liên tục, an toàn.

Đối với dự án Nhà máy xử lý rác và phát điện AMACCAO - Thành Công công suất 1.000 tấn/ngày đêm, doanh nghiệp cho biết hiện công tác chuẩn bị mặt bằng cơ bản hoàn tất, đã sẵn sàng về nhân lực, tài chính, thiết bị để triển khai thi công ngay sau khi được Thành phố chấp thuận.

Đáng chú ý, lãnh đạo AMACCAO cho rằng Hà Nội đang đứng trước "nghịch lý môi trường", khi tổng công suất các nhà máy điện rác đã và đang triển khai lên tới hơn 14.000 tấn/ngày đêm, trong khi lượng rác phát sinh thực tế đến năm 2030 dự báo chỉ khoảng 9.000 - 9.500 tấn/ngày đêm. Điều này đồng nghĩa nguy cơ thiếu hụt từ 4.500 - 5.000 tấn rác/ngày cho các nhà máy điện rác là hiện hữu.

Theo doanh nghiệp, lời giải căn cơ chính là cho phép xử lý khối lượng rác cũ đã chôn lấp tồn đọng nhiều năm tại Xuân Sơn và Nam Sơn. Riêng khu vực Xuân Sơn hiện tồn lưu khoảng 4 triệu tấn rác cũ, gây áp lực lớn về môi trường, nước rỉ rác và ảnh hưởng trực tiếp đến thu hút đầu tư khu vực phía Tây Thủ đô. Nếu được xử lý đồng bộ, Thành phố không chỉ giải quyết được ô nhiễm môi trường mà còn từng bước giải phóng quỹ đất, hình thành các không gian sinh thái, dịch vụ, công viên công cộng trong tương lai.

Tập trung hoàn thiện cơ chế xử lý rác cũ, tro bay, tro xỉ

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường cho biết, với sự quan tâm của Thành phố cùng sự chủ động của doanh nghiệp, đến nay Hà Nội đã vận hành hiệu quả hai nhà máy điện rác lớn là Nhà máy điện rác Sóc Sơn tại khu vực Sóc Sơn và Nhà máy điện rác Seraphin tại Xuân Sơn, qua đó xử lý khoảng 6.500 tấn rác/ngày trên tổng số hơn 8.000 tấn phát sinh. Tuy nhiên, Thành phố vẫn phải chôn lấp hơn 1.000 tấn rác/ngày, chủ yếu tại Nam Sơn.

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố, việc đưa các nhà máy điện rác vào vận hành đã giúp giảm đáng kể áp lực chôn lấp mới, song Hà Nội hiện vẫn còn lượng rác lớn tồn lưu nhiều năm tại Nam Sơn và Xuân Sơn. Trong đó riêng Nam Sơn tồn lưu khoảng 30 triệu tấn rác cũ, còn Xuân Sơn khoảng 4 triệu tấn. Thành phố xác định phải đồng thời xử lý rác phát sinh mới và từng bước xử lý lượng rác cũ đã chôn lấp nhằm cải thiện môi trường, giải phóng quỹ đất và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương chịu ảnh hưởng môi trường kéo dài nhiều năm.

Đối với các kiến nghị của Tập đoàn AMACCAO, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường cho biết Thành phố cơ bản đồng thuận về chủ trương. Trong đó, đối với Nhà máy điện rác AMACCAO - Thành Công giai đoạn 2 công suất 1.000 tấn/ngày, Thành phố yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện thủ tục để khởi công trong đầu tháng 6/2026, phấn đấu hoàn thành trong năm 2027.

Về xử lý tro bay, Phó Chủ tịch UBND Thành phố đánh giá đây là vấn đề cấp bách bởi diện tích lưu chứa hiện nay đã gần hết. Thành phố thống nhất chủ trương cho phép nghiên cứu đầu tư khu chôn lấp tro bay ngay trong khuôn viên khu xử lý chất thải, giao doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ gửi Sở Tài chính xem xét theo quy định. Đồng thời, Thành phố cũng ủng hộ chủ trương xử lý tro xỉ kết hợp tái chế vật liệu xây dựng nhằm tận dụng nguồn tài nguyên tái chế phục vụ nhu cầu đầu tư xây dựng ngày càng lớn của Hà Nội.

Đối với đề án xử lý rác cũ đã chôn lấp, đồng chí Bùi Duy Cường nhấn mạnh đây là hướng đi cần thiết và hiệu quả. Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp các đơn vị xây dựng đơn giá xử lý rác cũ để làm cơ sở triển khai. Theo quy trình kỹ thuật, sau khi sàng lọc, chỉ khoảng 30% thành phần rác cũ đủ điều kiện đưa vào lò đốt; phần còn lại là bùn thải và vật chất trơ sẽ được xử lý phù hợp tại chỗ. Thành phố sẽ tính toán hình thức đầu tư phù hợp cho dự án xử lý rác cũ, đồng thời nghiên cứu phương án khai thác hiệu quả quỹ đất sau phục hồi môi trường theo hướng công viên cây xanh, dịch vụ, du lịch, văn hóa và thể thao.

Chuyển mạnh từ "xử lý cuối nguồn" sang quản trị môi trường tổng thể

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng đánh giá cao những nỗ lực của các doanh nghiệp môi trường, đặc biệt là Tập đoàn AMACCAO và Nhà máy điện rác Seraphin trong việc đồng hành cùng Thành phố giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường nhiều năm tại Xuân Sơn.

Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh, chỉ cách đây vài năm, khu vực Xuân Sơn và Nam Sơn vẫn là "điểm nóng" ô nhiễm với mùi rác, ảnh hưởng đến đời sống người dân. Tuy nhiên đến nay, nhờ việc đưa các nhà máy điện rác vào vận hành, môi trường tại các khu vực này đã có sự cải thiện rõ rệt, không gian sống đang dần "quay trở lại hiền hòa, gần gũi hơn với người dân".

Đối với các đề xuất của doanh nghiệp, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng khẳng định Thành phố ủng hộ về chủ trương với tinh thần "những gì phục vụ xử lý môi trường thì phải tạo điều kiện nhanh nhất". Trong đó, đối với dự án chôn lấp tro bay, đồng chí Vũ Đại Thắng yêu cầu các sở, ngành khẩn trương hoàn thiện thủ tục vì đây là vấn đề cấp bách; nếu không xử lý kịp thời có thể dẫn tới nguy cơ nhà máy phải dừng hoạt động do không còn diện tích lưu chứa tro bay.

Đồng chí Vũ Đại Thắng cũng thống nhất cao với định hướng xử lý tro xỉ, tái chế chất thải rắn xây dựng và xử lý bùn thải theo hướng kinh tế tuần hoàn, phục vụ trực tiếp nhu cầu tái thiết đô thị của Thủ đô. Đồng thời hoan nghênh đề xuất xây dựng khu phức hợp sinh thái Xuân Sơn kết hợp xử lý triệt để rác cũ đã chôn lấp, coi đây là giải pháp căn cơ để phục hồi môi trường và khai thác hiệu quả quỹ đất sau xử lý.

Dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế, trong đó có Singapore, nơi các bãi rác sau xử lý được chuyển đổi thành các không gian công cộng phục vụ người dân, đồng chí Vũ Đại Thắng cho rằng Hà Nội hoàn toàn có thể hướng tới mô hình tương tự nếu xử lý thành công các bãi rác cũ tại Nam Sơn và Xuân Sơn.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND Thành phố cho rằng, xử lý rác hiện nay mới chỉ là "khâu cuối" trong toàn bộ chu trình quản lý chất thải của Thành phố. Thực tế vẫn còn rất nhiều vấn đề từ khâu thu gom, vận chuyển, trung chuyển đến kiểm soát mùi, bụi và ô nhiễm môi trường đô thị. Đồng chí đặc biệt lưu ý tình trạng ô nhiễm bụi trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh cải tạo, tái thiết đô thị với quy mô lớn.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch UBND Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu tổng thể các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí và bụi đô thị; nghiên cứu mô hình quản lý phù hợp đối với các dịch vụ môi trường quy mô lớn thay vì phân tán nhỏ lẻ về từng địa phương. Đồng thời yêu cầu tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp môi trường như AMACCAO, Thiên Ý để nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ mới trong xử lý chất thải, kiểm soát bụi và nâng cao chất lượng môi trường sống của người dân Thủ đô.