Tồn tại, khó khăn vướng mắc
Theo đánh giá, các cơ chế đặc thù quy định trong Luật Thủ đô bước đầu đã giúp cho thành phố Hà Nội chủ động hơn trong ưu tiên đầu tư thu hút các nguồn lực để phát huy tiềm năng, thế mạnh Thủ đô. Nhất là công tác đảm bảo an ninh trật tự, quản lý dân cư, đăng ký cư trú và xử phạt vi phạm hành chính bước đầu đạt được những kết quả tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân cũng như hạn chế vi phạm, góp phần giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn Thủ đô trong tình hình mới. Tuy nhiên, quá trình triển khai thi hành Luật Thủ đô vẫn gặp phải một số vướng mắc. Chẳng hạn như quy định về việc dành 25% diện tích đất ở, nhà ở để phát triển nhà xã hội trong các dự án phát triển nhà ở thương mại trên 10 ha rất khó triển khai khi áp dụng với các đô thị, dự án nhà ở cao cấp. Bởi vì quy hoạch dự án nhà ở, khu đô thị cao cấp và nhà ở xã hội là không tương thích với nhau trong khi chung hạ tầng kỹ thuật, hơn nữa do chung hạ tầng kỹ thuật cho nên giá căn hộ, giá dịch vụ trong khu đô thị hoặc dự án nhà ở cao cấp rất cao so với mặt bằng chung thu nhập của người dân là đối tượng được mua nhà xã hội. Luật Thủ đô đề ra mục tiêu phải cải tạo chung cư cũ để đảm bảo an toàn cho nhân dân, nhưng phải tuân thủ theo quy hoạch. Nhưng để tuân thủ về độ cao, mật độ dân cư, mật độ xây dựng theo quy hoạch, trong khi đó, yêu cầu về diện tích tái định cư tại chỗ của các hộ dân, nên không thu hút được nguồn đầu tư.
Hiện nay, trên địa bàn thành phố có nhiều trụ sở của các bộ, ngành đóng trên địa bàn đang thực hiện sắp xếp, di dời theo Quyết định số 09/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Các diện tích đất sau khi di dời vừa qua phần lớn được đầu tư các công trình nhà ở, trung tâm thương mại, do đó ảnh hưởng lớn đến quy hoạch chung Thủ đô. Nguồn thu tiền sử dụng đất các dự án này được dùng để đầu tư trở lại cho các bộ, ngành là chưa phù họp với quy định của Luật Ngân sách Nhà nước và Điều 15 Luật Thủ đô. Ngoài ra, những bất cập trong công tác quản lý dân cư là vấn đề khó có thể giải quyết trong một sớm một chiều. Theo quy định của Luật Thủ đô và nghị quyết của HĐND thành phố quy định diện tích ở bình quân đối với nhà thuê ở nội thành để công dân được đăng ký thường trú đến hết năm 2015 tối thiểu là 15m2/đầu người. Thế nhưng, hiện nay, vẫn chưa có mẫu văn bản xác định diện tích ở bình quân…
Tháo gỡ mâu thuẫn, bất cập
Để việc Luật Thủ đô phát huy hiệu quả hơn nữa, trong thời gian tới, đi đôi với công tác tuyên truyền nhằm tạo ra chuyển biến về nhận thức của người dân về nội dung của Luật Thủ đô, Hà Nội tiếp tục rà soát, nghiên cứu các quy định nhằm kịp thời phát hiện bãi bỏ những nội dung còn trùng chéo, mâu thuẫn trong các văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, tiến hành sửa đổi, bổ sung hoặc hướng dẫn cụ thể đối với các quy định còn vướng mắc trong thực tế thi hành theo hướng quản lý trong các lĩnh vực bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội và mỹ quan đô thị. Rà soát đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp, bệnh viện, cơ sở giáo dục đại học, trong khu vực nội thành để sẵn sàng cho việc di dời ra ngoại thành... Vận dụng linh hoạt các cơ chế chính sách đặc thù đã được quy định trong Luật Thủ đô tạo sự chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của Thủ đô. Cùng với đó, tăng cường sự giám sát của HĐND các cấp và đoàn thể đối với việc triển khai thi hành Luật Thủ đô và các văn bản quy định chi tiết thị hành Luật Thủ đô…
UBND thành phố Hà Nội kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành kịp thời ban hành các văn bản cụ thể hóa Luật Thủ đô, tổ chức khảo sát, nghiên cứu để đề xuất bổ sung một số quy định của Luật Thủ đô như quy định tại khoản 2, Điều 20 Luật Thủ đô nhằm nâng cao hơn nữa việc bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội. Để tháo gỡ khó khăn trong thực hiện các nhiệm vụ chi ngân sách đầu tư cho các công trình trọng điểm của Thủ đô, Hà Nội đề nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ một số công trình, dự án quan trọng về môi trường, giao thông, thủy lợi, có quy mô lớn vượt quá khả năng cân đối của ngân sách địa phương. Về thực hiện hỗ trợ di dời các cơ sở gây ô nhiễm môi trường không phù hợp với quy hoạch, đề nghị Chính phủ xem xét sửa đổi theo nguyên tắc chỉ hỗ trợ tối đa 50% tiền sử dụng đất thu được tại vị trí cũ để đầu tư các dự án tại cơ sở mới. Phần còn lại ngân sách các địa phương được hưởng để đầu tư các cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của khu vực dự án. Đối với việc di dời trụ sở các bộ, ngành, thành phố đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, báo cáo Chính phủ sửa đổi các quy định hiện hành để giao các cơ sở nhà đất sau khi di dời cho thành phố để thực hiện đầu tư các công trình hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật theo quy hoạch… Về phía Hà Nội, thành phố tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt, đúng tiến độ các quy định của Luật Thủ đô và các văn bản cụ thể hóa Luật Thủ đô ở các cấp, ngành, vận dụng linh hoạt các cơ chế chính sách đặc thù đã được quy định trong Luật Thủ đô, tạo sự chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn thành phố.