Với tinh thần “Đột phá cơ chế – Kiến tạo tương lai”, dự thảo Luật tập trung tháo gỡ 5 điểm nghẽn lớn, từ quản trị, tài chính đến hạ tầng, nhân lực và liên kết vùng.
Phân quyền mạnh mẽ, nâng cao hiệu lực quản trị Thủ đô
Một trong những nội dung cốt lõi của dự thảo Luật là thiết lập nguyên tắc phân quyền tối đa và toàn diện cho chính quyền Thủ đô, đồng thời phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, tăng thẩm quyền của người đứng đầu chính quyền Thành phố.
Theo đó, Hội đồng nhân dân Thành phố có thẩm quyền quyết định nhiều vấn đề quan trọng như tổ chức bộ máy, số lượng và cơ cấu cơ quan chuyên môn, chính sách về thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức; thí điểm cơ chế công chức hợp đồng và các mô hình quản trị hiện đại.
Song song với đó, Thành phố được phép ban hành một số quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và định mức kinh tế – kỹ thuật phù hợp với đặc thù đô thị lớn, phục vụ yêu cầu quản lý và phát triển Thủ đô trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Khơi thông nguồn lực tài chính cho phát triển
Nguồn lực tài chính là yếu tố then chốt để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển. Dự thảo Luật đã đề xuất nhiều cơ chế nhằm tăng khả năng huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho Hà Nội.
Theo quy định, ngân sách trung ương sẽ bổ sung có mục tiêu cho ngân sách Thành phố toàn bộ số tăng thu từ các khoản thu phân chia so với dự toán được giao. Đồng thời, dự toán chi ngân sách của Hà Nội được xác định trên cơ sở định mức phân bổ cao hơn, bằng 1,5 lần so với địa phương có định mức cao nhất.
Thành phố cũng được trao quyền chủ động hơn trong huy động vốn, bao gồm phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay từ các tổ chức tín dụng hoặc huy động các nguồn lực hợp pháp khác để đầu tư các dự án hạ tầng quan trọng.
Đột phá phát triển hạ tầng và giao thông đô thị
Một điểm mới đáng chú ý của dự thảo Luật là thúc đẩy mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Theo đó, Hà Nội sẽ ưu tiên phát triển các khu đô thị nén gắn với nhà ga và đề-pô đường sắt đô thị, khai thác hiệu quả quỹ đất và không gian đô thị xung quanh các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn.
Cùng với đó, Luật cho phép khai thác đồng bộ không gian ngầm, không gian tầm thấp phục vụ phát triển hạ tầng, dịch vụ đô thị và khoa học – công nghệ, tạo dư địa mới cho phát triển kinh tế – xã hội.
Đặc biệt, cơ chế xác định và triển khai vùng phát thải thấp được đưa vào dự thảo nhằm hạn chế phương tiện gây ô nhiễm, cải thiện chất lượng không khí và hướng tới phát triển đô thị xanh, bền vững.
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút nhân tài
Dự thảo Luật cũng đặt trọng tâm vào phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – động lực mới cho tăng trưởng của Thủ đô.
Thành phố được phép thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong nhiều lĩnh vực công nghệ và mô hình kinh tế mới, tạo điều kiện để thử nghiệm chính sách trước khi nhân rộng.
Đồng thời, nhiều chính sách ưu đãi được thiết kế để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D), trong đó doanh nghiệp được tính 200% chi phí thực tế cho hoạt động khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo khi xác định thu nhập chịu thuế.
Về nguồn nhân lực, Thành phố được ban hành các chính sách đặc thù về thu nhập, nhà ở và điều kiện làm việc nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển Thủ đô.
Tăng cường liên kết vùng, phát huy vai trò hạt nhân
Không chỉ hướng đến phát triển nội tại, dự thảo Luật còn xác định Hà Nội là hạt nhân, động lực thúc đẩy phát triển vùng Thủ đô và các vùng kinh tế lân cận.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Luật đề xuất thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô, huy động nguồn lực từ ngân sách các địa phương trong vùng, nguồn xã hội hóa và các nguồn hợp pháp khác. Quỹ sẽ được sử dụng để đầu tư các dự án hạ tầng liên vùng, xử lý ô nhiễm môi trường, ứng phó thiên tai và các vấn đề phát triển chung của khu vực.
Tạo động lực mới cho Thủ đô phát triển
Với cách tiếp cận tổng thể và nhiều cơ chế đột phá, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý mới, đủ mạnh để tháo gỡ các 'điểm nghẽn', đồng thời khơi thông nguồn lực cho Hà Nội phát triển nhanh và bền vững.
Không chỉ là công cụ quản lý, Luật còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc định hình mô hình phát triển của Thủ đô trong nhiều thập niên tới – một Hà Nội hiện đại, xanh, thông minh, giữ vững bản sắc nghìn năm văn hiến và đóng vai trò động lực phát triển của cả nước.