Mạng lưới giao thông quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm
I. Quá trình thực hiện:
Trước đây, thành phố Hà Nội xây dựng song song 2 hệ thống quy hoạch theo 2 hệ thống luật pháp: Quy hoạch Thủ đô (theo Luật Quy hoạch năm 2017) và Quy hoạch chung Thủ đô (theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024); điều đó gây ra tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa chiến lược phát triển kinh tế xã hội và tổ chức không gian; Chưa có phương án giải quyết triệt để các tồn tại, điểm nghẽn như ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, chưa thiết lập được mô hình, kế hoạch phát triển, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Đến nay để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, xu thế đô thị thông minh, liên kết mở vùng, quốc gia, quốc tế. Việc tập trung xây dựng một Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn xa mang tính bền vững 100 năm nhằm tạo lập cơ sở pháp lý thống nhất và kiến tạo động lực phát triển đột phá trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là yêu cầu cấp thiết.
Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, trong đó Điều 6 đã cho phép trên địa bàn Thành phố lập 01 Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và tích hợp, lồng ghép các nội dung của Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô.
Chủ trương lập quy hoạch đã được lãnh đạo Bộ Chính trị chỉ đạo tại Văn bản số 19076-CV/VPTW ngày 21/11/2025, Kết luận làm việc của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội tại Thông báo số 491-TB/VPTW ngày 13/01/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng; Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các Văn bản số 1531/TTg-CN ngày 28/11/2025, số 1634/TTg-CN ngày 25/12/2025. Đã được đồng chí Bí thư Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy, Ban Chỉ đạo quy hoạch Thành phố sâu sát định hướng, chỉ đạo suốt quá trình nghiên cứu lập quy hoạch.
Quy hoạch đã báo cáo Bộ Chính trị: Tại Hội nghị làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy ngày 10/01/2026 (tại Thông báo số 491-TB/VPTW ngày 13/01/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng). Tại Hội nghị ngày 06/3/2026 nghe báo cáo về báo cáo đánh giá 3 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 05/5/2022 của Bộ Chính trị. Được tổng hợp trong đề xuất Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Đã báo cáo được Thường trực Chính phủ thống nhất và chỉ đạo, góp ý tại Thông báo số 709/TB-VPCP ngày 19/12/2025;
Đã thông qua Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố khóa XVIII thống nhất tại Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 14/01/2026; HĐND Thành phố thống nhất tại Nghị quyết số 525/NQ-HĐND ngày 27/01/2026. Hội nghị Thành ủy Hà Nội làm việc với các Bộ, ban, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố đã thống nhất định hướng quy hoạch, liên kết tỉnh, phát triển Vùng và quốc gia, ghi nhận tại Thông báo số 205-TB/TU ngày 20/01/2026.
Đã được Hội đồng thẩm định thông qua (thành viên Hội đồng có lãnh đạo các Bộ, ngành, các tỉnh, thành phố xung quanh Hà Nội) tại Thông báo số 1971/TB-HĐTĐ ngày 27/3/2026;
Đảng ủy UBND Thành phố thông qua tại Nghị quyết số 30-NQ/ĐU ngày 02/12/2025, các Thông báo số 452-TB/ĐU ngày 18/3/2026 và số 588-TB/ĐU ngày 13/5/2026. UBND Thành phố thông qua tại các Thông báo số 331/TB-UBND ngày 27/3/2026 và số 480/TB-UBND ngày 07/5/2026;
Ngày 13/5/2026, Chủ tịch UBND Thành phố có Quyết định số 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội, tầm nhìn 100 năm theo thẩm quyền quy định tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội;
Hồ sơ quy hoạch đã được hoàn thiện, tiếp thu đầy đủ các nội dung chỉ đạo, góp ý của Bộ Chính trị, của đồng chí Tổng Bí thư, của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ, Thành ủy, các Bộ, ngành, các tỉnh, thành phố các chuyên gia, nhà khoa học, Hội đồng thẩm định; đã lồng ghép, tích hợp, thực hiện quy trình và thẩm quyền theo quy định Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội; thống nhất với nội dung Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và đảm bảo triển khai thực thi trong Luật Thủ đô số 02/2026/QH16.
II. Nội dung quy hoạch:
1. Phạm vi, quy mô và thời hạn quy hoạch
Phạm vi lập quy hoạch toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô (126 xã. Phường). Quy mô diện tích đất tự nhiên: Khoảng 3.359,84 km2.
Quy mô dân số dự báo (bao gồm dân số thường trú và dân số quy đổi): Giai đoạn đến năm 2035 khoảng 14 - 15 triệu người. Đến năm 2045 khoảng 15 - 16 triệu. Đến năm 2065 khoảng 17 - 19 triệu người. Tầm nhìn dài hạn sau năm 2065 cơ bản giữ ổn định, khống chế quy mô dân số tối đa không quá 20 triệu người (với dự báo phát triển gia tăng khách du lịch, khách vãng lai).
Quy mô đất đai đến năm 2045: Nâng tỷ lệ đất xây dựng đô thị lên khoảng 45% - 50% tổng diện tích tự nhiên, phát triển theo mô hình "nén - xanh". Đến năm 2065: Chiếm khoảng 55% - 60% tổng diện tích tự nhiên. Phần quỹ đất còn lại được bảo vệ nghiêm ngặt để duy trì tỷ lệ rừng và cấu trúc vành đai xanh, hành lang xanh, nêm xanh.
Thời hạn quy hoạch: Giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035; Giai đoạn trung hạn đến năm 2045; Giai đoạn dài hạn đến năm 2065; Tầm nhìn chiến lược dài hạn 100 năm.
2. Quan điểm, Mục tiêu và Tầm nhìn
a. Quan điểm: Xây dựng và phát triển Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc"; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, bao trùm gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn. Định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở: "Đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm"; lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo' liên kết, gắn kết chặt chẽ với Vùng Thủ đô và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.
b. Mục tiêu: Giai đoạn 2026 - 2035: Tăng trưởng GRDP bình quân đạt trên 11%/năm. Đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD; GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 18.800 USD. Trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại. Giai đoạn 2036 - 2045: Duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm. Đến năm 2045, quy mô GRDP đạt khoảng 640 tỷ USD; GRDP bình quân đầu người thuộc nhóm cao trong khu vực, đạt tối thiểu 42.000 USD. Giai đoạn 2046 - 2065: Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 5,0%/năm. Đến năm 2065, quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD; GRDP bình quân đầu người thuộc nhóm cao, đạt tối thiểu 95.000 USD. Là Thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao nhất thế giới.
c. Tầm nhìn đến 100 năm (sau 2065): Thủ đô Hà Nội là Thành phố toàn cầu "Văn hiến - Thông minh - Sáng tạo - Sinh thái" tiêu biểu trên thế giới. Cơ cấu kinh tế dịch chuyển trọng tâm sang công nghiệp văn hóa, du lịch, thương mại, tài chính, logistics, không gian sáng tạo và "nông nghiệp đô thị" ứng dụng công nghệ cao.
3. Các định hướng mới, vượt trội, với 11 nhóm giải pháp đột phá:
(1) Phát triển liên kết vùng: Xây dựng mô hình "Hạt nhân - Vệ tinh" cho Vùng Thủ đô; Hà Nội giữ vai trò là đô thị hạt nhân, trung tâm lan tỏa và dẫn dắt toàn Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ và cả nước. Các đô thị thuộc các tỉnh xung quanh (thuộc các tỉnh Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên, Phú Thọ, Ninh Bình) đóng vai trò là vệ tinh, đối trọng; được gắn kết chặt chẽ thống nhất với Hà Nội thông qua mạng lưới hạ tầng kinh tế, hạ tầng giao thông hiện đại: các tuyến đường vành đai (Vành đai 4, 4,5, Vành đai 5), các trục cao tốc hướng tâm và đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng qua 09 trục động lực, 09 cực tăng trưởng và trung tâm lớn của Thủ đô.
Xây dựng cơ chế điều phối Vùng để cùng phối hợp đầu tư các dự án hạ tầng kinh tế, kết nối chiến lược và cùng xử lý các vấn đề môi trường mang tính liên tỉnh (như ô nhiễm lưu vực sông Nhuệ, sông Đáy, xử lý rác thải).
(2) Đột phá phát triển đường sắt đô thị, phát triển đô thị dựa trên mô hình TOD: Quy hoạch bổ sung các tuyến liên vùng, nâng tổng chiều dài lên khoảng 1.153 km, đi theo các trục động lực, vành đai, các cực tăng trưởng và trung tâm lớn để định hình không gian phát triển mới. Áp dụng phát triển mô hình TOD; tại các khu vực xung quanh nhà ga Metro và các trục giao thông chính, cho phép mở rộng không gian, tăng mật độ xây dựng, nâng tầng cao và tăng hệ số sử dụng đất, vừa tạo ra các đô thị nén hiện đại, giải phóng mặt đất để làm không gian xanh, công viên vừa là công cụ tài chính cốt lõi để Thành phố điều tiết, thu hồi phần giá trị gia tăng từ đất đai, tạo lập nguồn vốn để tái đầu tư.
(3) Đột phá về thiết chế tại các cực tăng trưởng nhằm kéo giãn dân cư nội đô: Đề xuất thiết lập các Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại các cực phát triển trọng điểm. Tiêu biểu là định hướng xây dựng Khu thương mại tự do gắn với đô thị Sân bay phía Bắc (Đông Anh - Sóc Sơn) và đô thị Khoa học Công nghệ phía Tây (Hòa Lạc); áp dụng hệ thống cơ chế, chính sách vượt trội, tạo động lực hội nhập và cạnh tranh quốc tế.
(4) Đột phá về mô hình: Kiến tạo Đô thị Thông minh - Xanh - Bền vững: Áp dụng mô hình quản trị dựa trên "Bản sao số" và Trí tuệ nhân tạo (AI) để giải quyết các vấn đề về quản lý phát triển. Cụ thể hóa chiến lược Hành lang xanh, quy hoạch hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net-Zero). Mở rộng hệ thống không gian xanh, nâng tỷ lệ che phủ rừng; chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang năng lượng sạch; áp dụng mạnh mẽ kinh tế tuần hoàn trong xử lý rác thải và nước thải.
(5) Tái thiết đô thị toàn diện và chọn lọc: Nghiên cứu cải tạo, tái thiết đô thị (cải tạo tích cực, tái thiết thích ứng) khu vực trung tâm (CBD) gắn với trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng; cải tạo, tái thiết, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lịch sử khu vực phố cổ (36 phố phường), phố cũ (phố Pháp), khu cũ, chung cư cũ; cải tạo, tái thiết khu vực Hồ Tây và vùng phụ cận, khu vực di tích, di sản (Hoàng thành Thăng Long, Cổ Loa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và phụ cận,...); mở rộng cải tạo, tái thiết, tái cấu trúc các khu vực Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 3 và lan tỏa ra các khu vực đô thị và nông thôn. Nghiên cứu quy hoạch tái thiết các ô phố để đồng bộ hạ tầng; tạo quỹ đất ưu tiên xây dựng các công trình hạ tầng và không gian xanh; phát triển đô thị tại các khu vực TOD ngoại vi; nghiên cứu phương án chính xác cho từng đối tượng, từng khu vực, đảm bảo hiệu quả, nâng cao chất lượng đô thị, môi trường, sinh kế của người dân, tạo dư địa, động lực phát triển.
(6) Khai thác không gian đa tầng - đa lớp: Tập trung xây dựng không gian ngầm, kết hợpp hệ thống bể ngầm chứa nước, thoát nước đa năng tích hợp dưới các không gian giao thông, bãi đỗ xe ngầm, công viên... nhằm giải quyết ngập úng; đẩy mạnh khai thác không gian ngầm, đa tầng tại các khu vực TOD; đưa tỷ lệ ngầm hóa tại khu vực lõi đô thị lên trên 40%. Nghiên cứu từng bước đưa "kinh tế không gian tầm thấp" (độ cao dưới 3000m) vào không gian quy hoạch đô thị; thiết lập các mạng lưới an toàn phục vụ các phương tiện công nghệ mới (drone vận chuyển y tế/logistics, taxi bay), mở ra dư địa phát triển một ngành công nghiệp công nghệ cao hoàn toàn mới cho Thủ đô.
(7) Sông Hồng - biểu tượng phát triển của Thủ đô tạo bước tiến mới: Sông Hồng được xác định là trục không gian xanh, trục cảnh quan sinh thái, văn hóa và kinh tế trung tâm của Thủ đô. Quy hoạch thiết lập "Con đường di sản" chạy dọc hai bên bờ sông; cải tạo bãi giữa, bãi nổi thành các công viên sinh thái, không gian sáng tạo, giải trí mang tầm vóc quốc tế, bảo đảm nguyên tắc thuận thiên, hài hòa thoát lũ.
(8) Phát triển Cảng hàng không thứ 2 - Vùng Thủ đô tại phía Nam: Dự trữ không gian và hạ tầng chiến lược để phát triển. Định hướng phát triển theo mô hình đô thị sân bay, hình thành trung tâm dịch vụ vận tải, logistics trung chuyển đa phương thức (kết nối đồng bộ đường hàng không, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường bộ cao tốc và đường thủy), tạo động lực phát triển.
(9) Đột phá trong cải thiện môi trường thực hiện đồng bộ các giải pháp để giải quyết dứt điểm vấn nạn ô nhiễm môi trường: Trọng tâm là làm sống lại hệ thống các dòng sông (sông Tô Lịch, sông Nhuệ, sông Đáy,...). Chuyển đổi toàn bộ phương tiện giao thông công cộng sang năng lượng sạch, thiết lập các vùng phát thải thấp. Áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghệ xử lý rác thải, phân loại, tái chế, hướng tới mục tiêu Thành phố không rác thải chôn lấp.
(10) Xác định các quỹ đất dự trữ: đưa vào diện bảo vệ nghiêm ngặt, chưa sử dụng phát triển trong giai đoạn trước mắt, tạo dư địa phát triển dài hạn cho các công trình trọng điểm quốc gia, các mô hình kinh tế mới và đáp ứng nhu cầu phát triển của tương lai.
(11) Triển khai thực hiện quy hoạch: Thực hiện quy hoạch bằng kế hoạch và chương trình hành động cụ thể; các định hướng không gian đều được gắn kết chặt chẽ với mô hình cân đối nguồn lực và các cơ chế đặc thù, vượt trội từ Luật Thủ đô. Giai đoạn đến năm 2035 tập trung nguồn lực quyết liệt để hoàn thành hệ thống hạ tầng khung (mạng lưới Metro, vành đai liên vùng, các cầu lớn qua sông). Ưu tiên áp dụng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, nhượng quyền khai thác hạ tầng và chớp thời cơ thu hồi giá trị gia tăng từ đất đai (qua mô hình TOD) để kiến tạo nguồn vốn thực thi quy hoạch.
4. Định hướng phát triển không gian
4.1. Vùng đô thị Hà Nội : Theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, cả nước thu lại 34 tỉnh, thành phố và 06 vùng kinh tế trọng điểm. Trong đó Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng đồng bằng sông Hồng (liên kết với 06 tỉnh: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình) và Vùng Thủ đô Hà Nội (liên kết với 05 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình). Trong đó: Hà Nội là Đô thị trung tâm hạt nhân, đầu não, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế. Các đô thị thuộc tỉnh xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh và đối trọng, được phân vai chức năng rõ ràng để hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng.
4.2. Cấu trúc khung không gian theo các trục giao thông vành đai và hướng tâm:
Trước đây, Quy hoạch Thủ đô được phê duyệt năm 2024 với cấu trúc 05 vùng đô thị, 05 trục không gian, 05 khu vực phát triển đô thị, đô thị vệ tinh và các thị trấn, liên kết bằng các trục giao thông vành đai và hướng tâm.
Nay, đề xuất quy hoạch mới xác lập không gian cấu trúc theo mô hình đô thị Đa cực - đa trung tâm, Đa tầng - đa lớp; xác định cụ thể 09 cực phát triển, 09 trung tâm lớn, kết hợp 09 trục động lực, với các vành đai, các hành lang, thúc đẩy liên kết vùng và quốc gia, kết nối biên giới, cảng biển và quốc tế. Các không gian di sản văn hóa, lịch sử, cảnh quan dọc sông Đà, sông Hồng, sông Đuống; Vành đai xanh di sản thiên nhiên, văn hóa, lịch sử, tâm linh, du lịch phía Tây kết nối chuỗi danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử;
5. Định hướng phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội: Trong báo cáo đã nghiên cứu, xác định 11 nội dung đồng bộ (Công nghiệp; Dịch vụ thương mại; Du lịch; Nông, lâm, ngư nghiệp; Trụ sở làm việc; Nhà ở; Y tế; Giáo dục, đào tạo; Văn hóa; Thể dục, thể thao; quốc phòng, an ninh);
6. Định hướng quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật : Trong báo cáo đã nghiên cứu, xác định đồng bộ các nội dung: Giao thông (Đường bộ; Đường sắt; Đường thủy; Hàng không; Giao thông công cộng); Phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu; Cao độ nền xây dựng; Thoát nước mặt; Cấp điện, năng lượng và chiếu sáng; Thông tin, truyền thông; Cấp nước; Thu gom và xử lý nước thải; xử lý chất thải rắn; nghĩa trang, cơ sở hỏa táng, nhà tang lễ;
7. Thực hiện quy hoạch: Ngay sau khi quy hoạch tổng thể Thủ đô được phê duyệt, Thành phố triển khai các nhiệm vụ trọng tâm sau: 1. Xây dựng Kế hoạch thực hiện quy hoạch; 2. Xây dựng và triển khai Chương trình phát triển đô thị; 3. Xây dựng danh mục và thứ tự các dự án ưu tiên đầu tư; 4. Nguồn lực thực hiện (Đồng bộ với quy hoạch và thể chế, Thành phố đang nghiên cứu xây dựng Mô hình phát triển gắn với xác lập mô hình tăng trưởng 2 con số của Thủ đô. Tập trung triển khai các Chương trình hành động thực hiện chủ trương, chỉ đạo, định hướng Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; sẽ áp dụng triệt để các cơ chế đặc thù, vượt trội từ Luật Thủ đô để huy động tối đa nguồn lực xã hội hóa); 5. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát, thực thi quy hoạch.
III. Các công việc tiếp theo cần triển khai:
- Công bố quy hoạch (Sở Quy hoạch - Kiến trúc chủ trì): Dự kiến đồng thời với phương án tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư thành phố Hà Nội 2026 vào cuối tháng 6/2026;
Hình thức công bố quy hoạch đầy đủ các phương thức theo quy định; trong đó có tổ chức trưng bày triển lãm tại Bảo tàng Hà Nội với mô hình quy hoạch 4D, hình ảnh, chiếu phim tư liệu liên quan.
Đồng thời xây dựng mô hình sa bàn để trưng bày lâu dài tại Bảo tàng Hà Nội.
- Hoàn thành xác nhận bản vẽ, hồ sơ quy hoạch và quy định quản lý, bàn giao cho các đơn vị để lưu trữ và triển khai thực hiện (Sở Quy hoạch - Kiến trúc chủ trì): Dự kiến hoàn thành trong tháng 7/2026;
- Xây dựng Kế hoạch triển khai quy hoạch (Sở Quy hoạch - Kiến trúc chủ trì, hối hợp với các sở, ngành Thành phố có liên quan): Dự kiến báo cáo UBND Thành phố phê duyệt trong tháng 7/2026;
- Triển khai tổ chức nghiên cứu lập, thẩm định, phê duyệt các quy hoạch cấp dưới triển khai cụ thể hoá Quy hoạch tổng thể Thủ đô (Quy hoạch chung xã; quy hoạch phân khu đô thị; quy hoạch phân khu khu chức năng; quy hoạch chi tiết; thiết kế đô thị; dự án đầu tư…)./.