Xây dựng những cơ chế đặc thù đột phá để Hà Nội phát triển giai đoạn tới

Đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng, góp phần tạo diễn đàn trao đổi, đối thoại chính sách giữa cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu Quốc hội, cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, qua đó làm rõ những nội dung cốt lõi của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), đặc biệt là các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội dành cho Thủ đô.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Nguyễn Ngọc Tiến cho biết, việc tổ chức Tọa đàm với chủ đề "Luật Thủ đô (sửa đổi): Hà Nội trước cơ hội lịch sử" nhằm giúp độc giả nhìn nhận một cách toàn diện những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển của Thủ đô, cũng như thảo luận về những cơ chế, chính sách đặc thù đột phá cần thiết trong giai đoạn tới.

Theo Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, thành phố Hà Nội - với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trái tim của cả nước - đang đứng trước yêu cầu phát triển cao, nhưng cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, như tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí, ngập úng cục bộ, xử lý rác thải… Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ đặc thù và phù hợp với tính chất của một đô thị đặc biệt.

Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một thể chế, cơ chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn; phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất đặc biệt của Thủ đô. 

"Qua đó tạo nền tảng để Hà Nội biến thể chế, pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế "hai con số", đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước", Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong nhấn mạnh.

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, Chánh Văn phòng UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Tiến Thiết cho biết, Trung ương đã cho phép thành phố Hà Nội được thực hiện đồng bộ việc xây dựng 3 văn kiện đặc biệt quan trọng đó là: Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới là căn cứ chính trị; Luật thủ đô (sửa đổi) là căn cứ pháp lý; Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm là tầm nhìn là hướng đi đích đến của Thủ đô trước mắt và lâu dài.

Sau quá trình chuẩn bị tích cực của cơ quan Trung ương và Thành phố, ngày 17/3, Bộ chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TƯ về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, xác định rõ yêu cầu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định theo không gian phát triển mở, mô hình đô thị "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Nghị quyết số 02-NQ/TƯ đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng thể chế đặc thù, vượt trội; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện về phát triển.

Đồng chí Nguyễn Tiến Thiết cho biết, Thành phố đang xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, định hướng phát triển Hà Nội theo tinh thần "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", xanh, thông minh, hội nhập quốc tế sâu rộng; từng bước trở thành trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ của cả nước và khu vực.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, yêu cầu đặt ra là phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, từ mô hình chính quyền đô thị, cơ chế tài chính - ngân sách, quản lý quy hoạch, đất đai, phát triển hạ tầng, đến thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhằm khai thác hiệu quả các yếu nội sinh, thay vì cạnh tranh thu hút nguồn lực với các địa phương khác, nhất là nguồn lực bên ngoài.

Thực tiễn phát triển của Hà Nội thời gian qua cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ đô đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt trong quản lý và phát triển đô thị. Trong đó, áp lực về hạ tầng, giao thông, môi trường, quy hoạch và chất lượng sống ngày càng gia tăng, trong khi một số cơ chế, chính sách hiện hành chưa thực sự theo kịp yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt.

Từ cơ sở chính trị và cơ sở thực tiễn, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là cấp thiết mà còn là yêu cầu mang tính khách quan, bước đi chủ động, chiến lược nhằm nâng tầm thiết kế chính sách, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý ở mức cao hơn theo đúng định hướng chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư.

Đó là "trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn", đúng với yêu cầu "Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm" bảo đảm tạo dư địa thể chế hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng liên tục 2 con số để thực hiện tầm nhìn phát triển dài hạn và sứ mệnh dẫn dắt trong bối cảnh mới.

Trên tinh thần đó, đồng chí Nguyễn Tiến Thiết mong muốn các đại biểu đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu Quốc hội tập trung trao đổi, làm rõ một số vấn đề trọng tâm sau:

Thứ nhất, các cơ chế, chính sách đặc thù trong Dự thảo Luật đã đủ khác biệt, đủ mạnh để tạo đột phá cho phát triển Thủ đô hay chưa.

Thứ hai, việc phân cấp, phân quyền cho Hà Nội cần được thiết kế như thế nào để vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát quyền lực hiệu quả. Thứ ba, các giải pháp về huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, chỉnh trang đô thị cần được cụ thể hóa ra sao để bảo đảm tính khả thi.

Thứ tư, cơ chế nào để cho phép Hà Nội khai mở các không gian phát triển mới theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Thứ năm, làm thế nào để Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự trở thành công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của người dân. Hay nói cách khác làm thế nào để Luật Thủ đô đi vào cuộc sống một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.

Tại Tọa đàm, các đại biểu Quốc hội: Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội; ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật - Bộ Tư pháp; cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan của thành phố Hà Nội tham luận nhấn mạnh rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một thể chế, cơ chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất đặc biệt của Thủ đô. Qua đó, tạo nền tảng để Hà Nội biến thể chế, pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế "hai con số", đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước.

Việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô, đô thị loại đặc biệt, trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước; đưa thể chế, pháp luật về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế "hai con số" là một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà Thành phố đang phối hợp với các bộ, ban, ngành thực hiện.

Các đại biểu cũng tập trung trao đổi, thảo luận đối với các nhóm vấn đề lớn của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), bao gồm: cơ chế phân cấp, phân quyền; các chính sách đặc thù về quy hoạch, xây dựng, khoa học công nghệ; huy động nguồn lực phát triển; xử lý các điểm nghẽn về hạ tầng, đô thị, môi trường; cũng như việc bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa Luật Thủ đô (sửa đổi) với Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn dài hạn.