Văn Miếu - Quốc Tử Giám được xây dựng dưới triều Lý, cách đây gần 1.000 năm. Các công trình kiến trúc tiêu biểu tại đây gồm: điện Đại Thành, 82 bia đá, Khuê Văn Các… Văn Miếu – Quốc Tử Giám là nơi thờ Khổng Tử - nhà triết học khởi xướng Nho giáo, thờ các bậc tiên Nho, tiên hiền và nhiều danh nhân Việt Nam; đồng thời, là nơi đào tạo nhân tài cho đất nước qua nhiều thế kỷ. Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn là nơi hun đúc nhiều truyền thống quý báu của dân tộc như: truyền thống trọng hiền tài, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo… Hệ thống bia đá tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám bắt đầu được dựng từ năm 1484, dưới triều vua Lê Thánh Tông để ghi danh các tiến sỹ đỗ đạt qua các kỳ thi tiến sỹ, bắt đầu từ kỳ thi năm 1442. Tư tưởng về triết học, sử học, quan điểm về giáo dục, đào tạo, sử dụng nhân tài đều được thể hiện qua những tấm văn bia.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám hiện nay là một di tích quan trọng, hàng năm đón hàng triệu lượt khách trong nước, quốc tế. Trong đó, có nhiều vị nguyên thủ quốc gia. Với những giá trị lịch sử đó, tháng 3/2010, 82 bia tiến sỹ UNESCO được công nhận là Di sản Tư liệu thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương; tháng 7/2011, được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu thế giới trên phạm vi toàn cầu. Tiếp đó, đến 10/5/2012, khu di tích được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh vai trò của quần thể di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Đây là nơi hội tụ của giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, lịch sử nghệ thuật, khoa học giáo dục và thông tin tư liệu, là biểu tượng vĩnh cửu của tinh hoa văn hóa Việt Nam. Quan điểm giáo dục ở các văn bia không chỉ có tác dụng với người đi học, mà còn nhắc nhở người đã đỗ đạt, ra làm quan phải có trách nhiệm với đất nước, luôn phải sửa đức hạnh, giữ gìn kỷ cương, ở cương vị nào cũng phải vì nước, vì dân; phê phán những kẻ ích kỷ, qua con đường thi cử để cầu danh… Phó Thủ tướng đề nghị Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Thủ đô tiếp tục phát huy giá trị của khu di tích đặc biệt quan trọng này, đồng thời phát huy truyền thống hiếu học, giữ nước và xây dựng quê hương.
Thay mặt Đảng, Nhà nước, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã trao Bằng công nhận Di tích Quốc gia đặc biệt cho lãnh đạo UBND TP Hà Nội.