Thống kê vì tương lai bền vững trong kỷ nguyên số

Phát biểu tại Lễ mít tinh, Cục trưởng Nguyễn Thị Hương khẳng định, đây không chỉ là dịp để tôn vinh giá trị cống hiến, tính trung thực và sự chuyên nghiệp của công tác thống kê mà còn là cơ hội để các Chính phủ và người dân nâng cao nhận thức về vai trò quan trọng của dữ liệu và số liệu thống kê trong xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng vì một tương lai phát triển bền vững.

Chủ đề của Ngày Thống kê thế giới năm 2025 là "Thúc đẩy thay đổi bằng dữ liệu và số liệu thống kê chất lượng cho mọi người". Theo Cục trưởng, trên góc độ toàn cầu, chủ đề này mang ý nghĩa chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang tiến gần đến cột mốc năm 2030 để đánh giá tiến độ thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, với 17 mục tiêu phát triển bền vững được Liên hợp quốc thông qua vào năm 2015, khẳng định cam kết của hệ thống thống kê quốc gia trong ứng phó với những thách thức mới và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên dữ liệu toàn cầu.

Cũng dịp này, Cục trưởng Nguyễn Thị Hương đã đọc Thư chúc mừng Ngày Thống kê thế giới của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, đây là nguồn cổ vũ lớn lao cho những người làm công tác thống kê.

Phát biểu chào mừng tại chương trình, ngài Matt Jackson, Đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNFPA), đại diện cho các cơ quan Liên hợp quốc (United Nations Country Team-UNCT) nhận định, đây là thời điểm chúng ta nhận ra vai trò quan trọng của dữ liệu và thống kê trong việc định hình một tương lai bền vững cho tất cả mọi người.

Chủ đề của Ngày Thống kê thế giới năm nay đã nắm bắt được bản chất của sức mạnh thống kê, khả năng chuyển đổi thông tin thành hiểu biết sâu sắc và hiểu biết sâu sắc thành hành động. Theo đó, dữ liệu đáng tin cậy, kịp thời và chất lượng cao là nền tảng của việc hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng và phát triển bền vững. Nếu không có dữ liệu tốt, chúng ta không thể biết ai đang bị bỏ lại phía sau, bất bình đẳng vẫn tồn tại ở đâu, hay các chính sách của chúng ta thực sự tác động đến việc cải thiện cuộc sống của người dân như thế nào.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức cũng gửi tới thông điệp của Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres "Khi thế giới tăng cường nỗ lực thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, hãy cùng nhau tôn vinh Ngày Thống kê Thế giới để tái khẳng định vai trò quan trọng của số liệu thống kê kịp thời, độc lập và chính xác trong việc xây dựng một tương lai bền vững hơn cho tất cả mọi người".

Ngay sau Lễ mít tinh, Tọa đàm cấp cao "Thống kê vì tương lai bền vững trong kỷ nguyên số - Hành trình giám sát SDG của Việt Nam" được tổ chức với sự chủ trì của Cục trưởng Nguyễn Thị Hương. Tham gia tọa đàm có đại diện UNFPA tại Việt Nam, Phó Đại sứ Đan Mạch, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng đại diện cho người sử dụng dữ liệu thống kê và đại diện cơ quan báo chí trung ương.

Tại buổi Tọa đàm, các đại biểu đã cùng trao đổi, chia sẻ về tầm quan trọng của dữ liệu thống kê chất lượng cao trong quản lý, điều hành phát triển kinh tế - xã hội và giám sát các mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời thảo luận về cơ hội, thách thức và giải pháp đổi mới phương pháp thống kê trong kỷ nguyên số.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, trong những năm qua, ngành Thống kê nói chung và Thống kê thành phố Hà Nội nói riêng đã không ngừng đổi mới, thường xuyên biên soạn, công bố các báo cáo kinh tế - xã hội và nhiều chuyên đề chuyên sâu, cung cấp thông tin phản ánh trung thực, toàn diện bức tranh phát triển của Thủ đô.

Các sản phẩm thống kê ngày càng có giá trị thực tiễn, không chỉ mô tả số liệu mà còn phân tích, dự báo và kiến nghị chính sách, phục vụ hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của các cấp chính quyền, đồng thời đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu thông tin của người dân và doanh nghiệp.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp hướng tới tinh gọn bộ máy, tăng tính chủ động của cơ sở và rút ngắn quy trình xử lý công việc, đồng thời đặt ra yêu cầu điều hành thống nhất, minh bạch và ra quyết định dựa trên dữ liệu kịp thời, bảo đảm chính sách được triển khai nhanh, thông suốt và sát với thực tiễn từng địa bàn.

Trong bối cảnh đó, thống kê ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng dữ liệu của quản trị hiện đại - là "ngôn ngữ của điều hành" giúp chính quyền các cấp nhìn rõ thực tế, dự báo xu hướng và ra quyết định chính xác, kịp thời, vì người dân và doanh nghiệp.

Thứ nhất, dữ liệu tốt góp phần tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Dữ liệu thống kê đầy đủ và chính xác giúp chính quyền các cấp nhìn rõ hiệu quả của từng chương trình, chính sách, qua đó đánh giá được kết quả, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, từng người đứng đầu. Việc công khai, minh bạch các số liệu thống kê tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội giám sát quá trình thực thi chính sách, góp phần xây dựng một nền hành chính công khai, trách nhiệm và phục vụ.

Thứ hai, thông tin thống kê là nền tảng cho việc xây dựng và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, là cơ sở để nhận diện đúng thực trạng, nắm rõ tiềm năng, lợi thế và điểm nghẽn của từng ngành, từng khu vực, từ đó hoạch định chính sách phù hợp, khả thi và sát thực tiễn.

Thứ ba, thống kê giúp chính quyền theo dõi, đánh giá và phản hồi chính sách kịp thời, bảo đảm mọi quyết định đều hướng tới người dân. Nhờ hệ thống dữ liệu được cập nhật thường xuyên, Thành phố nhận diện sớm những biến động trong kinh tế - xã hội, từ đó có sự điều chỉnh linh hoạt, đặc biệt trong các lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống như việc làm, giá cả, an sinh và dịch vụ công.

Thứ Tư, một bước tiến quan trọng trong phối hợp liên ngành giữa Thống kê và các sở, ban, ngành của Thành phố thời gian qua là việc khai thác, sử dụng dữ liệu hành chính phục vụ hoạt động thống kê nhà nước.

Thành phố đã xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và liên thông giữa các sở, ngành, bao gồm dữ liệu dân cư, đất đai, giáo dục, thuế, y tế… Khi dữ liệu được liên thông, các đơn vị có chung một bức tranh về thực tiễn, từ đó phối hợp ra quyết định nhanh hơn, thống nhất hơn, chính xác hơn và giảm trùng lặp thông tin, trong đó, ngành Thống kê đã khai thác hiệu quả dữ liệu thuế phục vụ điều tra doanh nghiệp hằng năm.

Để phát huy hơn nữa hiệu quả điều hành, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng mong Cục Thống kê sớm chia sẻ, liên thông kết quả các cuộc điều tra và tổng điều tra với hệ thống dữ liệu dùng chung của Hà Nội, tạo nền cho quản trị dữ liệu thống nhất, hỗ trợ điều hành nhanh, chính xác và kịp thời hơn.

Cũng tại buổi Tọa đàm, các đại biểu đã trao đổi, chỉ ra những cơ hội, thách thức và giải pháp trong việc thúc đẩy số hóa hướng tới một tương lai bền vững dựa trên công nghệ số; làm rõ vai trò của thống kê đối với tiến trình phát triển đất nước; nhấn mạnh việc đổi mới và hợp tác trong thống kê. Đồng thời, hướng tới tổng điều tra dân số dựa trên đăng ký, thực trạng và tìm phương hướng trong tương lai.

Các đại biểu cũng nhất trí cao rằng, cần phải khai thác sự đổi mới từ các nguồn dữ liệu lớn, phân tích không gian địa lý, trí tuệ nhân tạo để tạo ra dữ liệu tốt hơn, toàn diện hơn; ghi lại tiếng nói của phụ nữ, thanh niên, dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế dễ bị tổn thương.

Đồng thời, bảo đảm rằng chuyển đổi số mang tính đạo đức, an toàn và lấy con người làm trung tâm, duy trì các nguyên tắc về quyền riêng tư, công bằng và tin cậy. Từ đó, cùng nhau tiếp tục xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu cho phát triển bền vững, một hệ sinh thái trao quyền cho các nhà hoạch định chính sách, cung cấp thông tin cho người dân và biến dữ liệu thành tiến bộ thực sự cho con người và hành tinh.