Tham khảo kinh nghiệm phát triển đô thị bền vững Hàn Quốc cho nghiên cứu Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Tại buổi chào xã giao Phó Thị trưởng Thành phố Seoul, hai bên trao đổi về tầm nhìn phát triển đô thị dài hạn, phương thức quản trị đô thị hiện đại và nâng cao chất lượng sống của người dân trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. Lãnh đạo Thành phố Hà Nội bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác thực chất giữa hai Thủ đô, đồng thời, học hỏi kinh nghiệm trong giải quyết các thách thức của đô thị lớn như: ùn tắc giao thông, ngập úng và ô nhiễm môi trường - những vấn đề có nhiều điểm tương đồng giữa hai đô thị mật độ dân số cao.

Trong các phiên làm việc với các cơ quan chuyên môn về quy hoạch và phát triển đô thị của thành phố Seoul (Cục Chính sách Đô thị toàn cầu, Ban Quy hoạch Đô thị, Ban Phát triển đô thị thông minh), đoàn công tác tìm hiểu cơ chế xây dựng khung pháp lý quy hoạch tích hợp dựa trên nền tảng dữ liệu địa không gian thống nhất, phục vụ quản lý đồng bộ thông tin dân cư, hạ tầng kỹ thuật và sử dụng đất. Việc ứng dụng công cụ mô phỏng tác động quy hoạch để đánh giá trước khả năng quá tải hạ tầng, biến động mật độ dân số và ảnh hưởng môi trường là kinh nghiệm tham khảo quan trọng đối với Hà Nội trong quá trình hoàn thiện cấu trúc đô thị đa trung tâm và tổ chức lại không gian nội đô lịch sử.

Đoàn công tác cũng nghiên cứu cơ chế quản lý không gian ngầm đô thị, trong đó, Seoul xây dựng hệ thống bản đồ công trình ngầm chi tiết và quy chuẩn kỹ thuật kết nối giữa nhà ga metro, công trình thương mại và hạ tầng công cộng dưới lòng đất. Kinh nghiệm này có ý nghĩa tham chiếu khi Hà Nội đang phát triển mạng lưới đường sắt đô thị và từng bước khai thác không gian ngầm phục vụ giao thông và dịch vụ.

Tại các buổi làm việc với Ban Phát triển đô thị thông minh và Trung tâm Điều hành Giao thông TOPIS, đoàn công tác tìm hiểu phương thức vận hành hệ thống giao thông thông minh dựa trên thu thập dữ liệu thời gian thực từ camera, cảm biến và thiết bị định vị phương tiện. Việc phân tích dữ liệu lớn để điều chỉnh chu kỳ tín hiệu, điều tiết lưu lượng tại các nút giao trọng điểm và tích hợp vận hành giao thông công cộng được xem là những nội dung có giá trị tham khảo trong quá trình Hà Nội xây dựng hệ thống điều hành giao thông hiện đại.

Đoàn công tác làm việc với Ban An toàn và Phòng chống lũ, lụt của thành phố Seoul và khảo sát hệ thống bể chứa nước mưa ngầm tại khu vực Sinwol-dong (sâu khoảng 40-50m dưới lòng đất với chiều dài gần 05km, có khả năng chứa trên 300 nghìn tấn nước) để tìm hiểu phương thức quản lý tổng hợp lưu vực nước đô thị, trong đó, bao gồm tách biệt hệ thống nước thải và nước mưa, vận hành các công trình điều tiết ngầm quy mô lớn và ứng dụng mô hình dự báo mưa cực đoan phục vụ cảnh báo sớm ngập lụt. Những nội dung này mang lại cơ sở tham khảo quan trọng trong nghiên cứu giải pháp dài hạn xử lý điểm nghẽn về ngập úng tại Thủ đô Hà Nội.

Khảo sát thực địa dự án phục hồi suối Cheonggyecheon cho thấy cách tiếp cận tái thiết đô thị đặt yếu tố sinh thái và không gian công cộng làm trung tâm, kết hợp cải thiện môi trường nước, tái tổ chức giao thông và phát triển kinh tế dịch vụ. Mô hình chuyển đổi từ cầu vượt giao thông đường bộ cũ thành công viên đi bộ Seoullo 7017 cũng minh chứng cho khả năng khai thác lại tài sản công là kết cấu hạ tầng giao thông cũ nhằm gia tăng diện tích xanh và nâng cao chất lượng sống đô thị.

Từ thực tiễn này, đoàn công tác tham khảo được kinh nghiệm trong thay đổi cách tiếp cận quản lý các dòng sông nội đô theo hướng coi đây là trục cảnh quan trung tâm thay vì tuyến thoát nước đơn thuần; việc phục hồi sông Tô Lịch, sông Nhuệ cần đặt trong tầm nhìn tổng thể gắn với tách dòng nước thải, bổ sung nguồn nước và tổ chức không gian cảnh quan hai bên bờ. Bên cạnh đó, kinh nghiệm về hạ tầng thoát nước ngầm quy mô lớn mở ra hướng nghiên cứu các công trình chứa nước sâu tại các lưu vực trọng điểm ngập úng, áp dụng công nghệ thi công ngầm để hạn chế ảnh hưởng tới hoạt động đô thị. Đoàn công tác cũng ghi nhận giá trị của việc chuyển đổi công năng hạ tầng để phát triển không gian công cộng và tăng tỷ lệ cây xanh, đồng thời nhấn mạnh vai trò của quản trị đô thị dựa trên dữ liệu trong điều hành giao thông và ứng phó thiên tai.

Trong thời gian công tác, đoàn đã làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc để trao đổi thông tin về xu hướng hợp tác đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ môi trường, hạ tầng thông minh và đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao. Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc khẳng định tiếp tục hỗ trợ Thành phố Hà Nội kết nối đối tác và chia sẻ thông tin chiến lược phục vụ quá trình phát triển cảu Thủ đô.

Trên cơ sở các nội dung trao đổi và khảo sát thực tiễn, Thành phố sẽ nghiên cứu đề xuất nghiên cứu thí điểm cải tạo một đoạn sông nội đô theo mô hình tích hợp xử lý môi trường, phát triển không gian công cộng và dịch vụ; đẩy nhanh quy hoạch không gian ngầm nhằm tích hợp hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn; đồng thời, xây dựng cơ chế khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân trong tái thiết đô thị và bảo tồn di sản. Thực tiễn tại Seoul cũng cho thấy thành công của các dự án quy mô lớn gắn liền với quá trình đối thoại xã hội rộng rãi - yếu tố quản trị quan trọng cần được chú trọng khi triển khai tại Hà Nội.

Chương trình làm việc tại Hàn Quốc góp phần củng cố quan hệ hợp tác giữa các địa phương hai nước, đồng thời giúp đoàn công tác tiếp cận trực tiếp các mô hình quản trị đô thị tiên tiến. Những kinh nghiệm tiếp thu được là cơ sở tham khảo quan trọng phục vụ nghiên cứu Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, nghiên cứu hoạt định chính sách quản lý phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới, hướng tới xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững.