Quản lý phát triển đô thị Hà Nội: Hướng tới Thủ đô văn hóa - thông minh - sinh thái và bền vững

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội Đào Xuân Dũng nhấn mạnh, Hội thảo khoa học cấp Thành phố năm 2025 với chủ đề "Quản lý phát triển đô thị Hà Nội: Hướng tới Thủ đô văn hóa - thông minh - sinh thái và bền vững" diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa chiến lược, khi Thủ đô đang triển khai đồng bộ các định hướng lớn về quy hoạch, thể chế và mô hình quản trị đô thị. Đặc biệt, hội thảo là một hoạt động trọng tâm nằm trong Chương trình phối hợp công tác giữa Thành ủy Hà Nội và Hội đồng Lý luận Trung ương năm 2025, nhằm tăng cường kết nối giữa lý luận và thực tiễn, phục vụ cho quá trình phát triển Thủ đô trong bối cảnh mới, bao gồm cả thách thức từ biến đổi khí hậu và chuyển đổi số toàn cầu.

Hội thảo không chỉ mang ý nghĩa là sự kiện khoa học chuyên ngành, mà còn là một diễn đàn học thuật - chính sách, nơi kết nối giữa các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định và người thực thi, nhằm xây dựng hệ thống luận cứ cho định hướng phát triển đô thị Thủ đô trong thời kỳ mới. Từ việc phản ánh thực tiễn sinh động, tổng kết lý luận đến chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, Hội thảo kỳ vọng kiến tạo nền tảng tư duy và hành động cho quá trình chuyển đổi đô thị của Hà Nội theo hướng văn hóa - thông minh - sinh thái - bền vững.

Theo Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội Đào Xuân Dũng, trong tiến trình đô thị hóa nhanh chóng và sâu rộng của đất nước gần bốn thập kỷ qua, Hà Nội nổi bật là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục và giao dịch quốc tế của cả nước. Với dân số hiện khoảng 8,5 triệu người và diện tích trên 3.300 km², Hà Nội là một trong những đô thị có tốc độ tăng trưởng dân số cơ học cao nhất cả nước (trung bình 200.000-250.000 người/năm). Những năm gần đây, Thủ đô Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong phát triển đô thị, thể hiện rõ qua cả quy mô không gian, chất lượng hạ tầng và diện mạo đô thị. Quy hoạch chung Thủ đô đến 2030, tầm nhìn 2050 đã định hình rõ hướng phát triển đa trung tâm, thúc đẩy mở rộng đô thị vệ tinh và giảm áp lực cho khu vực nội đô. Nhiều khu đô thị mới hiện đại được hình thành, góp phần nâng cao chất lượng sống. 

Về hạ tầng, Hà Nội đầu tư mạnh vào giao thông, với các tuyến vành đai, cầu vượt, và đặc biệt là tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - Ga Hà Nội. Hạ tầng xã hội như trường học, bệnh viện, nhà ở xã hội, không gian công cộng cũng không ngừng được cải thiện. Quản lý đô thị có bước tiến lớn với chuyển đổi số, thí điểm chính quyền đô thị hai cấp và xây dựng trung tâm điều hành thông minh. 

Về môi trường, Thành phố triển khai các dự án cây xanh, công viên, bảo tồn mặt nước và không gian sinh thái ven sông. Hà Nội cũng được UNESCO công nhận là "Thành phố sáng tạo", khẳng định bản sắc văn hóa được giữ gìn và phát huy trong bối cảnh hiện đại hóa.

Tuy đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, Hà Nội hiện vẫn đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức trong ngắn và dài hạn. Trước hết là áp lực dân số cơ học ngày càng tăng, dẫn đến tình trạng quá tải đối với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và dịch vụ công (ví dụ như ùn tắc giao thông); Sự phát triển không đồng đều giữa các khu vực, thể hiện rõ qua chênh lệch về điều kiện sống, hạ tầng và dịch vụ giữa khu vực nội đô - ngoại thành, trung tâm - ven đô; Công tác quy hoạch còn tồn tại nhiều hạn chế, như thiếu đồng bộ, chất lượng thấp, thiếu tính dự báo và khó triển khai hiệu quả trên thực tế. Đồng thời, Hà Nội cũng đang phải giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị ngày càng nghiêm trọng, cùng với sự suy giảm của không gian công cộng và mất cân bằng sinh thái…

Do đó, "Hội thảo được tổ chức nhằm cụ thể hóa các định hướng chiến lược quan trọng về phát triển Thủ đô, được xác lập trong hệ thống văn bản chính trị - pháp lý của Trung ương và Thành phố, qua đó góp phần triển khai hiệu quả các mục tiêu phát triển đô thị Hà Nội trong giai đoạn mới", Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội Đào Xuân Dũng nhấn mạnh.