Công tác kiểm tra, giám sát phải góp phần phát hiện, bảo vệ, nhân rộng những nhân tố tích cực

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh, Nghị quyết số 05-NQ/TW và Quy định số 21-QĐ/TW là kết quả tổng kết thực tiễn sâu sắc hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa X, đồng thời tiếp thu những yêu cầu mới đặt ra trong quá trình phát triển đất nước và xây dựng Đảng trong giai đoạn hiện nay. Bên cạnh đó, định vị” rõ hơn vai trò, vị trí của công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng trong tổng thể các phương thức lãnh đạo của Đảng.

Điểm cốt lõi của Nghị quyết là xác định kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng nhất của Đảng, là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; đồng thời là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm các chủ trương, đường lối được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn.

Trong bối cảnh yêu cầu kiểm soát quyền lực ngày càng cao, việc nâng tầm công tác kiểm tra, giám sát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần phòng ngừa nguy cơ suy thoái, vi phạm ngay từ sớm.

Một điểm mới mang tính chất nền tảng là yêu cầu “toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát”, không khoán trắng cho ủy ban kiểm tra. Theo đó, mỗi cấp ủy, tổ chức Đảng và từng đảng viên đều phải nhận thức rõ trách nhiệm trong tự kiểm tra, tự giám sát; người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác kiểm tra, giám sát tại địa phương, cơ quan, đơn vị. Điều này nhằm bảo đảm kiểm soát quyền lực ngay từ cơ sở, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý, không để vi phạm tích tụ kéo dài.

Đặc biệt, Nghị quyết đã chuyển mạnh tư duy từ “phát hiện, xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa, cảnh báo sớm”, coi đây là định hướng xuyên suốt. Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh, việc tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm, kịp thời ngăn chặn từ khi mới manh nha, không để hình thành sai phạm lớn; đồng thời góp phần xây dựng môi trường chính trị lành mạnh, tạo điều kiện để cán bộ yên tâm công tác, phát huy năng lực, trách nhiệm.

Không chỉ dừng ở chức năng kiểm tra, giám sát, Nghị quyết còn nhấn mạnh vai trò “kiến tạo” của công tác này. Theo đó, công tác kiểm tra, giám sát phải góp phần phát hiện, bảo vệ, nhân rộng những nhân tố tích cực, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là điểm mới có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự kết hợp giữa “xây” và “chống”, giữa kỷ luật nghiêm minh và khuyến khích đổi mới, sáng tạo.

Nghị quyết cũng đặt công tác kiểm tra, giám sát trong mối quan hệ chặt chẽ với công tác chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, bảo đảm sự đồng bộ trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Qua đó, kiểm tra, giám sát không chỉ là công cụ kiểm soát mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm sự thống nhất, đoàn kết và nâng cao sức chiến đấu của Đảng trong tình hình mới.

Nghị quyết số 05-NQ/TW đã xác định sáu nhóm nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát. Trước hết là tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng, đảng viên; coi kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng đồng bộ với pháp luật của Nhà nước, bảo đảm thống nhất, liên thông trong công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Đồng chí Trần Sỹ Thanh cho biết, việc hoàn thiện thể chế không chỉ nhằm khắc phục bất cập mà còn góp phần chủ động phòng ngừa vi phạm, nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực.

Nhấn mạnh việc đổi mới phương pháp công tác kiểm tra, giám sát là yêu cầu mang tính đột phá, theo đồng chí Trần Sỹ Thanh, cần chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, cảnh báo; tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát chuyên đề, đặc biệt là giám sát trên dữ liệu để giúp nâng cao năng lực phát hiện, phân tích, dự báo, từ đó nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh cho biết, Quy định số 21-QĐ/TW đã cụ thể hóa Nghị quyết với nhiều điểm mới quan trọng. Cụ thể, Quy định bổ sung cơ chế phối hợp giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan công an, thanh tra, kiểm toán, kiểm sát, tòa án; mở rộng thẩm quyền, cho phép kết nối, khai thác các cơ sở dữ liệu; đồng thời quy định rõ hơn về giải quyết tố cáo, thi hành kỷ luật và phân cấp thẩm quyền. Những nội dung này tạo điều kiện nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát trong thực tiễn.

Bên cạnh đó, Nghị quyết đặt ra yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất liêm chính, chuyên môn sâu; đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, bảo đảm việc thực hiện các kết luận kiểm tra, thanh tra, kiểm toán được nghiêm túc, hiệu quả, không để tình trạng chậm khắc phục hoặc khắc phục hình thức.

Cho biết tổ chức thực hiện là khâu quyết định, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh đề nghị cấp ủy, tổ chức đảng phải chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể; gắn trách nhiệm với người đứng đầu; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm; đồng thời phát huy vai trò của chi bộ trong giám sát trực tiếp, thường xuyên đối với cán bộ, đảng viên.