Chuyển mạnh từ “chống” là chủ yếu sang “phòng ngừa từ gốc là căn bản”

Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí cho biết, chuyên đề tập trung 3 nội dung: Kết quả 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X và bài học kinh nghiệm; những vấn đề trọng tâm, cốt lõi, nội hàm mới của Nghị quyết; yêu cầu trong tổ chức thực hiện.

Theo Trưởng ban Nội chính Trung ương, qua 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X), công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện kiên trì, quyết liệt, đồng bộ, toàn diện, với quyết tâm chính trị cao, không có vùng cấm, không có ngoại lệ và đạt nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, có bước tiến mạnh, đột phá lớn.

Nổi bật là: Thứ nhất, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã được nhân dân tin tưởng, đồng tình ủng hộ rất cao và đã trở thành một phong trào mạnh mẽ; không chỉ ở cấp Trung ương mà nhiều địa phương cũng làm tốt và Tổng Bí thư là biểu tượng, là niềm tin, là chỗ dựa vững chắc của cuộc đấu tranh này.

Thứ hai, công tác phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử tội phạm tham nhũng có nhiều chuyển biến tích cực, ngày càng bài bản, phối hợp đồng bộ và hiệu quả hơn, từ nhận thức, quan điểm, cách tiếp cận, cách làm và nguyên tắc xử lý.

Thứ ba, việc thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đã tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở địa phương, cơ sở, tạo ra tính đồng bộ, khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”.

Chủ trương xét xử vắng mặt đối với đối tượng bỏ trốn ra nước ngoài đã khẳng định quyết tâm chính trị, không để bỏ lọt tội phạm tham nhũng. Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa các cơ quan trong khối Nội chính, nhất là giữa cơ quan kiểm tra Đảng với các cơ quan tố tụng và giữa các cơ quan tố tụng cấp Trung ương với địa phương ngày càng chặt chẽ.

Để đạt được những kết quả trên, Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí cho biết Nghị quyết nêu ra 4 bài học kinh nghiệm qua thực tiễn và cần tiếp tục thực hiện.

Thứ nhất, phải kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và phải giữ vững thành quả đã đạt được, tiếp tục củng cố lòng tin của nhân dân. Tập trung kiểm soát những lĩnh vực nhạy cảm, phức tạp dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đối với những lĩnh vực mới phải có cơ chế, quy định quản lý ngay từ đầu. Chú trọng phòng, chống “tham nhũng vặt”, nhất là ở cấp cơ sở, không để ảnh hưởng tới lòng tin của người dân và doanh nghiệp.

Thứ hai, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng và lấy lợi ích của quốc gia - dân tộc, hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích chung làm căn cứ để chỉ đạo. Nâng cao vai trò, trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu của cấp uỷ, tổ chức Đảng, nhất là người đứng đầu.

Thứ ba, phải xây dựng, hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm soát quyền lực chặt chẽ để không thể tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, kết hợp chặt chẽ giữa tích cực phòng ngừa với chủ động phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh. Trong đó, phòng là chính, là cơ bản, lâu dài; phát hiện, xử lý là quan trọng, đột phá.

Thứ tư, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải được tiến hành đến tận cơ sở, chi bộ đảng, dưới sự giám sát và tham gia của nhân dân. Đồng thời, chú trọng nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò nòng cốt và sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, nhịp nhàng, kịp thời, hiệu quả của các cơ quan chức năng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Với mục tiêu, yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí cho biết, Nghị quyết xác định mục tiêu: “Kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong những năm tới; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại”.

Một nội hàm mới trong nghị quyết để giải quyết hai yêu cầu vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vừa đồng hành, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội là quan điểm “Xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích quốc gia - dân tộc để xử lý phù hợp. Ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả”.

Thực hiện chủ trương chuyển mạnh từ “chống” là chủ yếu sang “phòng ngừa từ gốc là căn bản”. Nghị quyết đề ra các nhiệm vụ, giải pháp để “không muốn” tham nhũng bằng giáo dục, xây dựng văn hóa liêm chính; “không thể” tham nhũng bằng cơ chế chặt chẽ, minh bạch; “không dám” tham nhũng bằng kiểm soát quyền lực và xử lý nghiêm minh; “không cần” tham nhũng bằng chính sách đãi ngộ hợp lý. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm nghiêm minh, rõ trách nhiệm; kiên trì xây dựng, thực hành văn hóa liêm chính, xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính.

Tăng cường kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn, kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền hai cấp và các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược, cấp cơ sở và người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và phải xử lý nghiêm cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu.

Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập bảo đảm đời sống để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm.

Đồng chí Lê Minh Trí cho biết, nghị quyết đưa ra yêu cầu phải tạo chuyển biến mạnh mẽ, đột phá về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội. Chú trọng phòng, chống lãng phí các nguồn lực vật chất như tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các công trình, dự án tồn đọng, nguy cơ thất thoát, lãng phí; tổ chức thực hiện có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia; tăng cường quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; đổi mới phương pháp quản lý, quản trị quốc gia.

Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Bên cạnh việc xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thì cần có cơ chế khuyến khích, bảo vệ người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý kịp thời tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ...

Nghị quyết xác định 8 nhiệm vụ trọng tâm và 114 nhiệm vụ cụ thể cho các Tỉnh ủy, Thành ủy và cấp ủy, cơ quan ở Trung ương, gắn với lộ trình thực hiện, thời hạn hoàn thành và yêu cầu sản phẩm cụ thể. Trong đó, nhấn mạnh một số nội dung:

Thứ nhất, thực hiện đa dạng, linh hoạt các hình thức, phương pháp học tập, nghiên cứu để hiểu đúng, nắm chắc những nội dung cốt lõi, chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp mới, trọng tâm, đột phá của nghị quyết để từ đó thống nhất, quyết tâm, chủ động, sáng tạo trong tổ chức thực hiện nghị quyết.

Thứ hai, các cấp ủy, tổ chức Đảng, cơ quan liên quan căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động triển khai đồng bộ, toàn diện, ngay từ cơ sở nhưng có trọng tâm, trọng điểm các nhiệm vụ, giải pháp về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo yêu cầu của Nghị quyết Trung ương hai và Kế hoạch của Bộ Chính trị.

Thứ ba, thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc và tổ chức sơ kết, tổng kết việc thực hiện nghị quyết.