Chủ động, tiên phong, nghiêm túc triển khai ngay Nghị quyết 02-NQ/TW vào cuộc sống

Tại Hội nghị, trình bày định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, trên cơ sở chỉ đạo của Trung ương, Thành ủy và Chính phủ, Hà Nội đã hoàn thiện hồ sơ Quy hoạch tổng thể Thủ đô theo hướng tích hợp, khắc phục tình trạng tồn tại song song hai hệ thống quy hoạch trước đây.

Phạm vi nghiên cứu quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô với 126 xã, phường, đồng thời mở rộng kết nối với Vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng trung du miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế. Hà Nội được xác định giữ vai trò hạt nhân, cực tăng trưởng, có trách nhiệm dẫn dắt và lan tỏa phát triển toàn vùng.

Quy hoạch xác định rõ quy mô dân số theo từng giai đoạn: Đến năm 2035 khoảng 14-15 triệu người; năm 2045 khoảng 15-16 triệu người; năm 2065 khoảng 17-19 triệu người và sau đó khống chế không quá 20 triệu người để bảo đảm ngưỡng chịu tải đô thị. Tỷ lệ đất xây dựng đô thị được kiểm soát chặt chẽ, phần còn lại dành cho rừng, vành đai xanh, hành lang xanh và nêm xanh theo mô hình phát triển “nén - xanh”.

Mục tiêu đặt ra là đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; đến năm 2045, ngang tầm thủ đô các nước phát triển; đến năm 2065 và sau đó trở thành Thành phố toàn cầu có chất lượng sống cao. Điểm mới là chuyển từ tầm nhìn 2065 sang tầm nhìn chiến lược 100 năm với các kịch bản phát triển theo từng giai đoạn.

Cấu trúc đô thị được định hình theo không gian mở “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, hình thành không gian phát triển mới mang tính biểu tượng.

Quy hoạch đề xuất cấu trúc mới gồm 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực thay cho mô hình cũ. Các trục như: Nhật Tân - Nội Bài, Hồ Tây - Cổ Loa - Gia Bình, Quốc lộ 5, Quốc lộ 1A, Đại lộ Thăng Long, Quốc lộ 32 và trục sông Hồng được xác định vừa là trục giao thông, vừa là trục phát triển kinh tế.

Đột phá được xác định là phát triển đô thị theo mô hình TOD, lấy đường sắt đô thị làm chủ đạo, bổ sung các tuyến liên vùng, nâng tổng chiều dài mạng lưới Metro lên khoảng 1.153km, góp phần kéo giãn dân cư nội đô, hình thành các không gian đô thị mới.

Quy hoạch cũng nhấn mạnh tái thiết đô thị khu vực trung tâm, hai bên sông Hồng, khu phố cổ, phố cũ, Hồ Tây và các khu chung cư cũ; đồng thời khai thác không gian ngầm với hệ thống bể chứa nước, thoát nước đa năng, mục tiêu ngầm hóa trên 40% khu vực lõi đô thị.

Các giải pháp môi trường như làm sống lại các dòng sông Tô Lịch, Nhuệ, Đáy; phát triển giao thông công cộng năng lượng sạch; xử lý rác thải phát điện, tái chế, không chôn lấp; mở rộng rừng, công viên rừng theo cấu trúc “Rừng trong thành phố - Thành phố trong rừng” cũng được đặt ra.

Báo cáo quy hoạch nghiên cứu đồng bộ 12 lĩnh vực hạ tầng kinh tế - xã hội và hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm khi triển khai không xảy ra tình trạng “hạ tầng đi sau phát triển”. Đồng thời, quy hoạch dành quỹ đất dự trữ cho các công trình trọng điểm quốc gia và nhu cầu phát triển lâu dài.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, ngay sau khi được phê duyệt, Thành phố sẽ xây dựng kế hoạch thực hiện, danh mục dự án ưu tiên và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát quy hoạch. Với tư duy tích hợp, dài hạn và tầm nhìn 100 năm, quy hoạch này sẽ mở ra không gian phát triển bền vững cho Thủ đô trong nhiều thế hệ tiếp theo.

Tại Hội nghị, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu đã trình bày tóm tắt Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều nội dung đột phá về thể chế, tổ chức bộ máy, nguồn lực và cơ chế quản trị đô thị.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu cho biết, việc sửa đổi Luật Thủ đô xuất phát từ yêu cầu cấp thiết về chính trị, pháp lý và thực tiễn. Tinh thần xuyên suốt của dự thảo là “trao quyền mạnh mẽ - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”, đúng với yêu cầu “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Dự thảo xác định mục tiêu hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, dài hạn, phù hợp vị trí Thủ đô là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và hội nhập quốc tế. Qua đó, tạo hành lang pháp lý để Hà Nội thí điểm, đánh giá và hoàn thiện các cơ chế, chính sách mới trước khi nhân rộng.

Dự thảo gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với Luật hiện hành. Cách tiếp cận mới không quy định chi tiết mà tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, mở rộng không gian sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tăng cường kiểm soát quyền lực.

HĐND, UBND Thành phố được quy định khác với văn bản Trung ương khi thực hiện thẩm quyền phân quyền; được điều chỉnh trình tự, thủ tục; được thí điểm cơ chế, chính sách mới. Trong tổ chức bộ máy, Thành phố được quyết định số lượng, chức năng cơ quan chuyên môn, biên chế, chính sách thu nhập, tuyển dụng, thu hút nhân tài.

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu, chương trình được xây dựng với mục tiêu xuyên suốt là cụ thể hóa các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu phát triển, nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp đột phá để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Chương trình nhấn mạnh yêu cầu tổ chức thực hiện thắng lợi nghị quyết, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa nhiệm vụ trước mắt với định hướng phát triển dài hạn đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Trong quy hoạch, Thành phố chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô thay thế các quy hoạch trước; chủ động phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch, quyết định lộ trình di dời cơ sở không phù hợp; khai thác không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao để mở rộng không gian phát triển.

Phát triển đô thị được định hướng đa trung tâm, xanh, thông minh, gắn với nhà ở xã hội, tái định cư và mô hình TOD. Thành phố được linh hoạt chuyển đổi loại hình nhà ở để đáp ứng nhu cầu thực tiễn và an sinh xã hội.

Trong Dự thảo Luật, quy định cho phép Hà Nội ban hành cơ chế huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông hiện đại, ưu tiên vận tải công cộng, hạn chế phương tiện cá nhân, phát triển logistics và giao thông xanh. Thành phố được áp dụng vùng phát thải thấp, di dời cơ sở gây ô nhiễm, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Thẩm quyền của Thành phố cũng được mở rộng trong văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, khoa học công nghệ và chuyển đổi số; được quyết định giá dịch vụ y tế, tổ chức khám sàng lọc định kỳ, hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm, miễn thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia, áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Về nguồn lực, Thành phố được chủ động điều hành ngân sách, phát hành trái phiếu, hợp tác công - tư, khai thác tài sản công, thu hút đầu tư và phát triển các mô hình kinh tế mới. Cơ chế liên kết vùng, Quỹ Phát triển vùng Thủ đô và chương giám sát, giải trình được thiết kế nhằm kiểm soát quyền lực chặt chẽ.

Dự thảo hiện đang được hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét thông qua. Thành phố đã chuẩn bị các điều kiện về nhân lực, kinh phí và xây dựng văn bản hướng dẫn để sẵn sàng triển khai ngay sau khi Luật được ban hành.

Tiếp đó, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu đã trình bày Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” một cách đồng bộ, hiệu quả.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hchương trình được xây dựng với mục tiêu xuyên suốt là cụ thể hóa các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu phát triển, nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp đột phá để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. 

Chương trình xác lập hệ thống nhiệm vụ, đề án, dự án, công trình trọng điểm có tính lan tỏa, đi kèm phân công trách nhiệm và lộ trình thực hiện. Các cấp ủy, chính quyền được yêu cầu lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả; đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; tăng cường công khai, minh bạch và giám sát của nhân dân.

Một trọng tâm được đặt ra là quy hoạch và phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn. Hà Nội sẽ xây dựng Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, kết hợp hài hòa giữa đô thị và sinh thái. Hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, trong đó ưu tiên phát triển nhanh đường sắt đô thị, kết nối liên vùng, từng bước làm chủ công nghệ vận hành. Cùng với đó là phát triển hạ tầng số, khai thác không gian ngầm, không gian trên cao, hình thành đô thị thông minh gắn với các điểm trung chuyển giao thông công cộng.

Quy hoạch đồng thời gắn với tái cấu trúc đô thị hiện hữu, cải tạo chung cư cũ, khu vực hạ tầng yếu kém, phát triển các khu chức năng mới như trung tâm tài chính, khu thương mại tự do, khu công nghệ cao Hòa Lạc. Hà Nội cũng được xác định giữ vai trò hạt nhân trong liên kết vùng, xây dựng cơ chế điều phối thống nhất, hình thành hành lang kinh tế kết nối với các địa phương ven biển.

Chương trình nhấn mạnh xây dựng thể chế đột phá thông qua hoàn thiện Luật Thủ đô, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, xây dựng mô hình quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, Hà Nội tập trung bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, an sinh xã hội, thu hút nhân lực chất lượng cao. Mô hình tăng trưởng mới được định hướng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đóng vai trò hạt nhân.

Thành phố cũng chú trọng phát triển các ngành kinh tế thế mạnh như tài chính, logistics, công nghiệp sáng tạo, kinh tế đêm, nông nghiệp đô thị công nghệ cao; đồng thời đa dạng hóa nguồn lực đầu tư thông qua hợp tác công - tư, phát hành trái phiếu đô thị, cải thiện môi trường kinh doanh.

Nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ được xác định là then chốt. Việc tổ chức thực hiện chương trình sẽ được kiểm tra, đánh giá hằng năm, sơ kết giữa nhiệm kỳ và tổng kết vào năm 2030.

Trình bày nội dung về các giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu cho biết, đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, được lãnh đạo thành phố trăn trở, tính toán kỹ lưỡng nhằm bảo đảm duy trì đà tăng trưởng hai con số trong thời gian dài, hướng tới mốc năm 2045.

Trong 2 tháng đầu năm 2026, kinh tế Thủ đô đạt nhiều kết quả tích cực: chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,4%; tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,13%; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 3,329 tỷ USD; chỉ số giá tiêu dùng bình quân tăng 3,91%. Thu ngân sách nhà nước đạt 217 nghìn tỷ đồng, bằng 33,5% dự toán; chi ngân sách địa phương đạt 35,32 nghìn tỷ đồng, tăng 66,8%.

Phân tích các động lực tăng trưởng, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh 5 nhóm nội dung chủ yếu. Trong đó, thể chế và quy hoạch tiếp tục là điểm tựa quan trọng, với nhiều cơ chế tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy các dự án lớn như đường Vành đai 4, cầu Tứ Liên, cầu Hồng Hà. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đẩy mạnh với nhiều chính sách hỗ trợ, hướng tới số hóa toàn diện thủ tục hành chính. Văn hóa, du lịch và công nghiệp văn hóa phát triển mạnh với hàng trăm lễ hội, hoạt động. Giáo dục - đào tạo tiếp tục được chú trọng, đặc biệt trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hợp tác quốc tế và các đề án đào tạo lớn.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc cho biết, hội nghị quán triệt Nghị quyết số 02-NQ/TW được tổ chức với tinh thần chủ động, tiên phong, khẩn trương và nghiêm túc để triển khai ngay Nghị quyết vào cuộc sống.

Bí thư Thành ủy nhấn mạnh, Thủ đô Hà Nội đang đứng trước thời cơ lịch sử chưa từng có khi hội tụ đầy đủ “bộ ba trụ cột chiến lược”: Thể chế - Quy hoạch - Mô hình tăng trưởng mới để định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, dẫn dắt và lan tỏa tư duy, mô hình mới, xứng đáng với niềm tin, kỳ vọng của Trung ương và cả nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc đề nghị toàn hệ thống chính trị của Thành phố tiên phong, gương mẫu trong đổi mới tư duy, phương thức hành động, kiến tạo phát triển, phục vụ Nhân dân.

Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc lưu ý một số nội dung công việc phải tập trung triển khai quyết liệt, đồng bộ trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết 02-NQ/TW như sau:

Một là, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị là cơ sở chính trị đặc biệt quan trọng để Thủ đô phát triển bứt phá trong kỷ nguyên giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc cùng đất nước; là bản thiết kế tổng thể và lộ trình hành động đồng bộ bộ ba trụ cột chiến lược: Thể chế - Quy hoạch - Mô hình phát triển mới của Thủ đô với tầm nhìn 100 năm; hình thành khung khổ thể chế vượt trội, mở ra không gian phát triển mới xứng tầm, định vị, vận hành và phát triển Thủ đô như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, dẫn dắt và lan tỏa cả nước, kết nối toàn cầu trong kỷ nguyên mới.

Hai là, Nghị quyết đặt ra yêu cầu tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, quản trị thực thi và sức chiến đấu của Đảng bộ và xuyên suốt 4 trục của hệ thống chính trị Thành phố; đưa thể chế, quy hoạch, cơ chế chính sách về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế. Xây dựng Đảng bộ Thủ đô thực sự trong sạch, vững mạnh, tiêu biểu, mẫu mực; nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và năng lực cầm quyền.

Các cấp ủy Đảng phải thực sự là hạt nhân lãnh đạo, tiên phong trong đổi mới tư duy và hành động, chuyển mạnh từ “quản lý hành chính” sang “kiến tạo và phục vụ phát triển”; lấy chăm lo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở cấp chiến lược của Thành phố và cấp cơ sở làm khâu “đột phá của đột phá”.

Ba là, bộ ba trụ cột chiến lược: Thể chế - Quy hoạch - Mô hình phát triển mới của Thủ đô với tầm nhìn 100 năm đòi hỏi một năng lực tư duy đột phá và kỷ luật thực thi vượt trội; đặt ra yêu cầu rất cao về tính kiên định trong đường lối lãnh đạo, tính quyết liệt, đổi mới sáng tạo trong chỉ đạo, điều hành và năng lực quản trị rủi ro trong quá trình triển khai thực hiện, đặc biệt là trước những cú sốc từ bên ngoài, những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, những rào cản từ tâm lý cục bộ, tư duy nhiệm kỳ...

Bốn là, Đảng bộ và hệ thống chính trị Thành phố nhận thức rõ, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới là sứ mệnh lịch sử vẻ vang nhưng cũng là trọng trách hết sức to lớn. Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị không chỉ là định hướng, mà là danh dự và mệnh lệnh hành động để Thủ đô xứng đáng với vị thế, vai trò và kỳ vọng của Trung ương và cả nước. Do đó, toàn bộ hệ thống chính trị phải hành động với tinh thần: “Quyết liệt - Đồng bộ - Sáng tạo - Hiệu quả”; lấy kết quả thực chất làm thước đo; lấy sự hài lòng và hạnh phúc của người dân làm mục tiêu cuối cùng...