Bảo đảm“vành đai” an toàn thực phẩm tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô

Báo cáo với Đoàn kiểm tra, đại diện lãnh đạo 4 xã cho biết, với địa bàn rộng, dân số tăng cao, công tác quản lý ATTP của các xã phải đối diện với nhiều thách thức, đặc biệt trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Điển hình tại xã Bình Minh (sáp nhập từ các xã Bích Hòa, Cao Viên, Thanh Cao, Bình Minh và một phần xã Phú Lương, Cự Khê, Lam Điền), quy mô dân số lên tới hơn 80.000 người với 439 cơ sở thực phẩm. Tương tự, xã Dân Hòa (sáp nhập từ 5 xã cũ) cũng quản lý địa bàn rộng lớn với hơn 62.000 dân và đặc thù có tới 3 làng nghề chế biến thực phẩm truyền thống.

Dù khối lượng công việc lớn, các xã đã nhanh chóng kiện toàn Ban Chỉ đạo, ban hành nhiều kế hoạch, quyết định kiểm tra, giám sát ngay từ tháng 12/2025. Cụ thể, xã Thanh Oai đã ban hành 17 văn bản chỉ đạo, tập trung vào việc khắc phục các “điểm nghẽn” về ATTP. Xã Tam Hưng cũng chủ động bố trí kinh phí cho công tác ATTP năm 2026, bảo đảm nguồn lực cho các hoạt động tuyên truyền và kiểm tra.

Số liệu báo cáo tại buổi làm việc cho thấy, công tác thanh, kiểm tra đã được các xã thực hiện quyết liệt. Nổi bật trong công tác xử lý vi phạm là xã Bình Minh. Tính từ ngày 1/7/2025 đến 20/1/2026, xã đã kiểm tra 75 lượt cơ sở, xử phạt hành chính 8 cơ sở với tổng số tiền 110 triệu đồng. Riêng trong đợt cao điểm Tết, lực lượng chức năng xã phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 11 đã phát hiện và buộc tiêu hủy lượng hàng hóa vi phạm (bánh kẹo, hồng sâm, xúc xích, rượu thủ công...) trị giá gần 22 triệu đồng. Đặc biệt, xã đã truy xuất nguồn gốc và thông báo dừng cung cấp thực phẩm đối với 4 đơn vị cung cấp nguyên liệu cho trường học không bảo đảm quy định.

Tại xã Thanh Oai, với số lượng cơ sở lên tới 721 cơ sở, địa phương đã thành lập 2 đoàn kiểm tra liên ngành và 6 đoàn giám sát trong dịp Tết. Kết quả, đã xử phạt 5 cơ sở vi phạm với số tiền 13 triệu đồng, tập trung vào các lỗi như khu vực chế biến có côn trùng, thiếu thiết bị phòng chống bụi bẩn.

Đối với xã Tam Hưng, công tác xét nghiệm nhanh được chú trọng để sàng lọc nguy cơ. Đoàn kiểm tra xã đã thực hiện test nhanh 39 mẫu thực phẩm (hàn the, tinh bột, phẩm màu...) và ghi nhận 100% mẫu đạt yêu cầu. Tuy nhiên, qua kiểm tra 35 cơ sở, xã cũng đã xử phạt 2 trường hợp vi phạm quy định về dụng cụ bảo quản và bảo hộ lao động với số tiền 8 triệu đồng.

Riêng xã Dân Hòa, với đặc thù có các làng nghề nổi tiếng như Ước Lễ, Phúc Thụy, công tác kiểm tra tập trung vào các cơ sở sản xuất lớn. Qua kiểm tra 12 cơ sở đợt Tết, xã ghi nhận tỷ lệ đạt 100%. Tuy nhiên, lãnh đạo xã cũng thẳng thắn nhìn nhận việc kiểm tra hiện nay chủ yếu dựa vào cảm quan do thiếu trang thiết bị định lượng, dẫn đến việc phát hiện các chất cấm còn hạn chế.

Tại buổi làm việc, Đoàn kiểm tra liên ngành số 01 đặc biệt ấn tượng với mô hình “Tổ tự giám sát ATTP” tại cộng đồng mà các xã đang triển khai. Đây được xem là “cánh tay nối dài” giúp chính quyền giám sát đến từng ngõ xóm.

Xã Bình Minh đã thành lập 46 Tổ tự giám sát tại 46 thôn, tổ dân phố. Xã Thanh Oai cũng duy trì hoạt động hiệu quả của 28 tổ giám sát cộng đồng. Các tổ này không chỉ giám sát các đám cỗ, bữa ăn tập trung đông người mà còn trực tiếp tuyên truyền, nhắc nhở các hộ kinh doanh thức ăn đường phố.

Công tác truyền thông cũng được chuyển đổi số mạnh mẽ. Thay vì chỉ phát thanh truyền thống, xã Bình Minh đã xây dựng các infographic, thiết kế thư ngỏ, tờ rơi và công khai danh sách các cơ sở vi phạm cũng như cơ sở đạt chuẩn OCOP trên trang thông tin điện tử. Xã Dân Hòa duy trì phát thanh 2 lần/ngày trên hệ thống loa của 34 thôn, tập trung vào các nội dung thiết thực như phòng chống ngộ độc rượu, cách chọn thực phẩm Tết an toàn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo 4 xã cũng báo cáo với Đoàn kiểm tra những khó khăn thực tiễn.

Thứ nhất là vấn đề nhân sự. Hầu hết cán bộ làm công tác ATTP tại xã đều là kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu, trong khi địa bàn quản lý sau sáp nhập quá rộng.

Thứ hai là khó khăn trong quản lý các loại hình kinh doanh nhỏ lẻ, thời vụ. Xã Tam Hưng kiến nghị cần có hướng dẫn thống nhất về quản lý đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống quy mô nhỏ (dưới 200 suất ăn), tránh sự chồng chéo hoặc lúng túng trong việc xác định đối tượng cấp Giấy chứng nhận hay chỉ cần cam kết.

Thứ ba là thiếu thốn trang thiết bị kiểm tra nhanh. Đại diện xã Dân Hòa đề xuất Thành phố cần trang bị thêm các bộ test kit, thiết bị lấy mẫu hiện đại để đánh giá chính xác chất lượng thực phẩm, thay vì chỉ kiểm tra hồ sơ và cảm quan như hiện nay.

Kết luận buổi làm việc, đại diện đoàn Kiểm tra liên ngành số 01 TP Hà Nội, Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Nguyễn Quang Trung ghi nhận nỗ lực của 4 xã trong việc bảo đảm“vành đai” an toàn thực phẩm cửa ngõ phía Nam Thủ đô. Ông Nguyễn Quang Trung yêu cầu trong những ngày cận Tết và suốt mùa Lễ hội Xuân 2026, các xã tuyệt đối không được lơ là, chủ quan. Cần tiếp tục duy trì chế độ trực, kiểm tra đột xuất các mặt hàng tiêu thụ mạnh như rượu, bia, bánh mứt kẹo, thịt gia súc gia cầm. “Phải công khai ngay danh sách các cơ sở vi phạm trên hệ thống loa truyền thanh để người dân biết và tẩy chay. Đồng thời, cần giám sát chặt chẽ nguồn gốc thực phẩm đưa vào các bếp ăn trường học, không để xảy ra ngộ độc tập thể”, ông Nguyễn Quang Trung nhấn mạnh.

Đối với các kiến nghị của địa phương về cơ chế, chính sách và trang thiết bị, Đoàn ghi nhận và sẽ tổng hợp báo cáo UBND thành phố để có giải pháp tháo gỡ, hỗ trợ các xã sau sáp nhập hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý nhà nước về ATTP.

* Trước khi làm việc với Ban chỉ đạo công tác ATTP của 4 xã, sáng 29/1, Đoàn kiểm tra liên ngành số 01 về an toàn thực phẩm thành phố Hà Nội đã kiểm tra đột xuất tại Hợp tác xã Hoàng Long (xã Dân Hòa, Hà Nội). Đây là cơ sở chuyên giết mổ, sơ chế thịt lợn tươi và chế biến các sản phẩm từ thịt lợn như giò chả, xúc xích, nem chua.

Tại thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở đã xuất trình đầy đủ giấy đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Hồ sơ khám sức khỏe định kỳ và giấy xác nhận kiến thức ATTP của chủ cơ sở và người lao động đều hợp lệ. Qua khảo sát thực tế, khu vực sản xuất được đánh giá bảo đảm vệ sinh theo quy định. Đáng chú ý, Hợp tác xã Hoàng Long hiện có 5 sản phẩm đã được chứng nhận OCOP. Cơ sở cũng đã xuất trình bản tự công bố đối với 5/10 sản phẩm đang lưu hành trên thị trường.

Bên cạnh các mặt đạt được, Đoàn kiểm tra đã chỉ rõ nhiều tồn tại cần sớm khắc phục. Đối với 5 sản phẩm mang thương hiệu “A-Z” gồm: Giò tai A-Z, Giò bì bó A-Z, Giò xào A-Z, Nem chua A-Z và Chả mỡ A-Z, cơ sở chưa xuất trình được bản tự công bố sản phẩm tại thời điểm kiểm tra. Do thiếu hồ sơ, Đoàn kiểm tra chưa đủ căn cứ để đánh giá nội dung ghi nhãn của một số sản phẩm, trong đó có Giò tai A-Z và Chả mỡ A-Z.

Đáng lưu ý, Hợp tác xã Hoàng Long cũng chưa cung cấp được hồ sơ chứng minh nguồn gốc xuất xứ đối với các nguyên liệu phụ trợ như gia vị, phụ gia thực phẩm và bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Đây là nhóm yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và độ an toàn của sản phẩm chế biến sẵn, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Đoàn kiểm tra đã lập biên bản ghi nhận các tồn tại, yêu cầu cơ sở khẩn trương bổ sung, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, bảo đảm minh bạch trong truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, đồng thời tuân thủ đầy đủ các quy định về công bố sản phẩm trước khi đưa ra thị trường, nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.