Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội thảo luận tổ, sáng 6/11
Tham gia thảo luận, đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà quan tâm đến nội dung miễn giấy phép xây dựng và thủ tục thông báo khởi công tại điều 43 dự thảo Luật.
Đại biểu cho rằng, việc quy định miễn giấy phép xây dựng trong nhiều trường hợp "là một bước tiến". Tuy nhiên, quy định về thủ tục thông báo tại khoản 3, điều 43 lại làm mất đi ý nghĩa của việc miễn giấy phép xây dựng.
Cụ thể, khoản 3, điều 43 quy định: các công trình được miễn phép (trừ một số trường hợp) phải gửi thông báo thời điểm khởi công xây dựng, kèm theo hồ sơ tương ứng với hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng, đến cơ quan quản lý Nhà nước về xây dựng để quản lý.
Đại biểu cho rằng, quy định này chỉ là cải cách về hình thức, chưa cải cách về nội dung. Bản chất vẫn là một "giấy phép con", mặc dù gọi là "miễn phép", nhưng chủ đầu tư vẫn phải chuẩn bị một bộ hồ sơ gần như đầy đủ như khi xin phép. Bên cạnh đó, quy định này không rõ ràng về trình tự, không giúp giảm gánh nặng cho doanh nghiệp. Nếu cơ quan Nhà nước nhận hồ sơ "để quản lý" mà chỉ nhận và cất giữ thì việc yêu cầu nộp hồ sơ là không cần thiết, gây lãng phí. Còn nếu xem xét, rà soát hồ sơ đó thì về bản chất, đây chính là thủ tục cấp phép dưới một tên gọi khác là "thông báo".
Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà phát biểu tại buổi thảo luận tổ
Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị sửa khoản 3, điều 43 dự thảo Luật theo hướng tách bạch rõ: miễn phép là miễn, còn thông báo chỉ là thông báo để quản lý trật tự xây dựng.
Đại biểu đề xuất hai phương án: một là, bỏ yêu cầu kèm theo hồ sơ tương ứng với hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng; phương án 2, nếu vẫn cần hồ sơ thì cần quy định rõ rằng hồ sơ kèm theo là hồ sơ đơn giản (ví dụ chỉ cần bản vẽ thiết kế đã được phê duyệt, chứ không phải toàn bộ hồ sơ tương ứng với hồ sơ đề nghị cấp phép xây dựng).
Đồng tình với việc bỏ cấp giấy phép xây dựng, Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường cho rằng cần mở rộng những đối tượng được miễn cấp phép. Với các trường hợp miễn cấp phép (nhà ở nông thôn, công trình theo tuyến ngoài đô thị, công trình bên trong), cần có quy định các công trình đó đều phải qua một cơ quan chuyên môn thiết kế (tư vấn thiết kế).
Đồng thời, tư vấn thiết kế phải ký tên vào bản thiết kế, chịu trách nhiệm về thiết kế này và tuân thủ quy hoạch để bảo đảm an toàn cho bản thân người tư vấn thiết kế và an toàn cho xã hội. Đồng thời, khi đã có tư vấn thiết kế, nên mở rộng đối tượng được miễn cấp phép xây dựng không chỉ ở nông thôn mà cả ở những vùng đô thị đã có quy hoạch.
Đại biểu Tạ Đình Thi phát biểu tại buổi thảo luận tổ
Đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi đồng tình việc thực hiện yêu cầu cắt giảm các thủ tục hành chính và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là cần thiết. Đại biểu cho rằng, cần xem cụ thể để vừa bảo đảm yêu cầu thông thoáng ngay từ đầu, nhưng việc triển khai phải bảo đảm được mục tiêu quản lý và tạo ra các không gian phát triển mới.
Đề cập đến việc quy hoạch xây dựng cần hài hòa giữa phát triển đô thị và bảo tồn di sản văn hóa, tạo không gian sống lành mạnh, cân bằng, đại biểu Thích Bảo Nghiêm cho rằng, cần quan tâm đặc biệt đến bảo vệ cảnh quan các di tích lịch sử, các di tích tôn giáo, bảo đảm không gian văn hóa tín ngưỡng không bị xâm lấn bởi các dự án xây dựng hiện đại.
Cũng về vấn đề này, đại biểu Trần Việt Anh nêu những trăn trở thực tiễn ở làng cổ Đường Lâm (phường Sơn Tây). Theo đại biểu, cần bàn đến việc cấp phép xây dựng trong khu vực di sản, đặc biệt là các khu vực như đô thị di sản..., những nơi có người dân sinh sống. Người dân sinh sống trong khu vực này hưởng lợi của di sản không nhiều nhưng khi cần cấp phép xây dựng, cần cải tạo, sửa chữa rất khó; thậm chí họ kiến nghị xin trả lại di sản cho Nhà nước.
Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm phát biểu tại buổi thảo luận tổ
Vì vậy, khu vực bảo tồn di sản nhưng có người dân sinh sống cần phải được quan tâm. "Làm sao tìm được điểm cân bằng giữa quản lý để bảo vệ di sản cho các thế hệ tương lai, nhưng đồng thời, cần phải có vấn đề phát triển, cần phải cải tạo, sửa chữa, cần phải thuận tiện cho người dân", đại biểu Trần Việt Anh nêu vấn đề.
Theo đại biểu, để có được điểm cân bằng đó, trong khu vực xếp hạng phải có quy hoạch, nhưng đối với Luật Xây dựng thì chỉ cần có quy hoạch chung là có thể miễn giấy phép xây dựng - ở đây là phải có quy hoạch chi tiết và chi tiết ở tỷ lệ có thể cấp phép được xây dựng.
Đại biểu phân tích, hiện nay, trong Luật Xây dựng chưa quy định rõ hay gọi tên rõ khu vực có người dân sinh sống trong khu di sản. Vì vậy, cần có quy định hoặc định nghĩa rõ nội hàm này, tức là quần thể cư trú hay di sản đô thị trong khu vực di sản văn hóa? Sau đó, có thể quy định ở mức nghị định các chi tiết cụ thể để thuận lợi cho người dân. Mục tiêu lớn nhất là tạo sự công bằng cho người dân có tài sản hay có nhà trong khu vực di sản.
Đại biểu lấy ví dụ, ở làng cổ Đường Lâm hay khu vực Cổ Loa, hàng nghìn hộ dân sinh sống trong phạm vi di sản cần phải cải tạo, sửa chữa. Hay ở vịnh Hạ Long, Cát Bà, nay được mở rộng thì cũng phải tạo điều kiện cho người dân cải tạo, sửa chữa nhà cửa nhưng vẫn phải bảo đảm được giá trị toàn cầu nổi bật của di sản và không làm ảnh hưởng di sản khi đã được công nhận là di sản thế giới...
Tựu chung lại, làm thế nào để bảo vệ di sản đồng thời tạo điều kiện cho việc xây dựng, cải tạo một cách thuận lợi. Cần phải xác định việc mở rộng miễn giấy phép xây dựng phải có những điều kiện đi kèm. Khi miễn giấy phép xây dựng, chúng ta phải có những quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật để có thể giám sát được và phải có lực lượng, con người đi theo.
“Hiện nay, Luật Xây dựng rất mở và tạo điều kiện rất nhiều cho quá trình đầu tư xây dựng, nhưng đồng thời cũng phải tính đến những khu vực đặc biệt này”, đại biểu Trần Việt Anh nhấn mạnh.