Xây dựng Thủ đô Hà Nội hiện đại, văn minh, hạnh phúc và phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới

Đổi mới tư duy quản lý theo hướng "kiến tạo - phục vụ"

Nhìn lại nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ thành phố Hà Nội trước hết là các cấp ủy Đảng, mà đứng đầu là Thành ủy Hà Nội đã để lại những dấu ấn đậm nét trong đổi mới phương thức lãnh đạo, theo tinh thần quyết liệt, sâu sát, có trọng tâm, trọng điểm, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ hiệu quả. Những đổi mới và sự quyết liệt của Thành ủy đã tác động mạnh mẽ thúc đẩy hệ thống chính trị Thành phố năng động hơn, quyết liệt hơn và trách nhiệm hơn trong thực thi nhiệm vụ.

Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội đã xác định những mục tiêu không chỉ cho giai đoạn trước mắt, mà hướng tới những mục tiêu có tính định hướng lâu dài, để xây dựng Thủ đô "hiện đại, văn minh, hạnh phúc". Trước một giai đoạn phát triển mới, với những yêu cầu mới, làm thế nào để tiếp tục đổi mới phong cách lãnh đạo của cấp ủy Đảng, tư duy quản lý của chính quyền theo hướng "kiến tạo - phục vụ", kết hợp với khoa học quản trị đô thị hiện đại, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên phát triển mới của Thủ đô?

Trao đổi về vấn đề này, GS.TS Tạ Ngọc Tấn - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương đánh giá: Tiếp tục đổi mới phong cách lãnh đạo của cấp ủy Đảng, tư duy quản lý của chính quyền theo hướng "kiến tạo - phục vụ" là một vấn đề rất quan trọng, xuất phát từ bối cảnh thực tế và đòi hỏi của đất nước trong giai đoạn mới. Cùng với đó, những thành tựu của đất nước sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới đã làm thay đổi toàn bộ diện mạo đất nước và cải thiện vô cùng quan trọng đời sống Nhân dân. Nhưng song song với đó, cũng đặt ra những yêu cầu mới, thách thức mới cần giải quyết từ vấn đề thay đổi về thế chế, đến các yêu cầu từ thực tiễn.

GS.TS Tạ Ngọc Tấn nhận định, Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ XVIII có những thay đổi lớn, chuyển biến tích cực, nhưng cũng còn không ít thách thức, khó khăn đang đặt ra, như ô nhiễm không khí, ô nhiễm tại các dòng sông… Muốn có một Thành phố văn minh, hiện đại, Nhân dân hạnh phúc phải giải quyết triệt để được những thách thức đó, để đạt được mục tiêu phát triển cao hơn trong giai đoạn mới.

Trong các mục tiêu Đảng bộ thành phố Hà Nội đã đặt ra mục tiêu đến 2030, Hà Nội đặt mục tiêu thu nhập bình quân đầu người đạt trên 12.000 USD, đây là mục tiêu đầy tham vọng. Hệ thống chỉ tiêu cũng có nhiều điểm mới, thậm chí có những chỉ tiêu lần đầu được đưa ra, mang tính quốc tế, như chỉ số hạnh phúc (Happy Planet Index - HPI)…

Trên cơ sở những thành quả đã đạt được, nhận diện rõ những thách thức, để đạt được những mục tiêu đã đề ra, giải pháp sống còn đầu tiên là sự lãnh đạo của tổ chức và từng cá nhân lãnh đạo quản lý.

GS.TS Tạ Ngọc Tấn cho rằng cần phải chú trọng trong đổi mới phong cách lãnh đạo, trước hết là nhận thức được phong cách lãnh đạo mới của Đảng. Thứ hai là lãnh đạo phải quyết liệt, đột phá - nếu không được như vậy thì chúng ta sẽ tụt hậu. Thứ ba, lãnh đạo để kiến tạo, lãnh đạo để phục vụ Nhân dân chứ không phục vụ cá nhân, cán bộ là nô bộc của dân. Thứ tư là phong cách lãnh đạo khoa học, đó là phương pháp làm việc khoa học, rõ nền tảng, mục tiêu. Cái gì đã thấy đúng thì phải quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo, làm đến cùng, có hiệu quả. Khoa học ở đây còn phải là khoa học bài bản, chặt chẽ. Cùng với đó là ứng dụng những thành tựu khoa học để giải quyết nhanh chóng công việc hàng ngày của Thành phố.

Trong điều kiện hiện nay, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đã cắt được các khâu trung gian quản lý, Thành phố chỉ đạo, quản lý trực tiếp đến 126 xã, phường. Tuy nhiên, khối lượng công việc lớn cũng bao trùm hơn, đòi hỏi trách nhiệm hơn từ các cấp, ngành cần phải đổi mới trong phương thức lãnh đạo, kết hợp với khoa học quản trị đô thị hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số.

Trao đổi tại Tọa đàm, TS Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng: Hà Nội cần quan tâm tới bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay đang thay đổi mạnh mẽ. Theo nghiên cứu của Tổ tư vấn kinh tế, thế giới hiện nay đã chuyển sang mô hình kinh tế mới. Từ 1945 - 1985, nền kinh tế phát triển theo mô hình "Đông - Tây": Phương Tây theo kinh tế thị trường, tự do cạnh tranh; phương Đông, đặc biệt ở châu Âu, theo kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Đến giữa thập niên 1980, Mỹ và một số nước ký Hiệp định Plaza, khiến kinh tế Nhật Bản rơi vào "hóa băng", Anh chững lại và Đức bước vào quá trình tái thống nhất. Từ năm 1986 đến nay, mô hình kinh tế đa phương, hợp tác và toàn cầu hóa hình thành với các khối như EU. Tuy nhiên, từ sau 2020, Mỹ bắt đầu chính sách kinh tế song phương, đặt lợi ích quốc gia lên trên hết.

Những biến động về kinh tế toàn cầu gần đây, như việc Trung Quốc tạm dừng nhập khẩu đậu nành từ Mỹ, cho thấy các mối quan hệ kinh tế - chính trị đang tái cấu trúc. Trong bối cảnh đó, Hà Nội cần có đối sách linh hoạt, hiện đại, tránh cách tiếp cận cũ để thích ứng với biến động lớn hiện nay.

Về chuyển đổi số, TS Nguyễn Đức Kiên cho rằng, thành phố Hà Nội xác định kinh tế số, chuyển đổi số và khoa học công nghệ là động lực tăng trưởng mới là đúng đắn. Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là trang bị máy tính hay hệ thống hành chính điện tử, mà cốt lõi là chuyển đổi số trong doanh nghiệp, nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng. Ví dụ, một nhà máy dệt may trước đây cần 3.500 công nhân, áp dụng công nghệ 3.0 chỉ cần 720 người và với công nghiệp 4.0 chỉ còn khoảng 127 người, chủ yếu là lao động có kỹ năng cao. Hệ thống máy móc hiện đại thu thập dữ liệu thời gian thực, nhưng doanh nghiệp phải trả phí cho dữ liệu, chứng tỏ đầu tư chuyển đổi số đòi hỏi nguồn vốn lớn và rủi ro cao.

Trên cơ sở đó, TS Nguyễn Đức Kiên đưa ra khuyến nghị, Thành phố cần Quỹ đầu tư hỗ trợ công nghệ và chuyển đổi số. Để giải quyết vấn đề này, Hà Nội nên thành lập quỹ đầu tư đặc thù, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Quỹ đầu tư này hoạt động linh hoạt, chấp nhận rủi ro cần thiết, khác với ngân sách nhà nước bị ràng buộc bởi quy định hiệu quả. Theo thống kê quốc tế, khoảng 97% startup thất bại, nhưng 3% thành công có thể bù đắp phần còn lại. Đây là điều kiện cần để tạo "vườn ươm đổi mới" cho Thủ đô Hà Nội.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần cơ chế đặc thù cho hạ tầng công nghiệp và nhà ở xã hội, Thành phố nên xây dựng các khu công nghiệp chuyên biệt phục vụ doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ theo tinh thần "cho thuê, không cấp phát". Thành phố có thể hỗ trợ giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, sau đó cho doanh nghiệp thuê lại. Đây là cách nhiều quốc gia áp dụng để thu hút đầu tư nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát quỹ đất.

Về nhà ở xã hội, Thủ đô Hà Nội cần xem đây là tài sản chiến lược, cho thuê ưu đãi để thu hút nhân lực chất lượng cao. Mô hình này đã được áp dụng tại Hàn Quốc, với chính sách nhà ở gắn liền cơ sở giáo dục, hỗ trợ người lao động gắn bó lâu dài. Hà Nội có thể vận dụng linh hoạt kinh nghiệm này.

Tóm lại, trong bối cảnh thế giới chuyển biến nhanh, Hà Nội cần tư duy kinh tế mới, nguồn lực đầu tư đặc thù và mô hình quản trị linh hoạt. Bốn trụ cột trọng tâm để phát triển Thủ đô là: Chuyển đổi số; Phát triển công nghệ; Xây dựng khu công nghiệp chuyên biệt; Chính sách nhà ở xã hội gắn với thu hút nhân lực. Đây là nền tảng để Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, đô thị thông minh, kết nối toàn cầu và hấp dẫn nhân lực quốc tế.

Cần xây dựng thương hiệu cán bộ Hà Nội

GS.TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đánh giá, Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII là một kỳ Đại hội có ý nghĩa đặc biệt, khép lại chặng đường 40 năm đổi mới của Thủ đô và mở ra thời kỳ phát triển mới với tư duy, định hướng và quyết tâm mới.

Trong lịch sử các kỳ Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội, nếu Đại hội lần thứ X được xem là kỳ Đại hội của đổi mới; Đại hội lần thứ XV là kỳ Đại hội sau khi Hà Nội mở rộng địa giới hành chính thì Đại hội đại biểu Đảng bộ TP Hà Nội lần thứ XVIII lần này không chỉ tổng kết một giai đoạn phát triển mà còn định hình tầm nhìn mới cho Thủ đô trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ hoàn toàn mới và thế giới nhiều biến động.

GS.TS Phùng Hữu Phú bày tỏ đặc biệt ấn tượng với bảy định hướng lớn mà Tổng Bí thư Tô Lâm nêu tại Đại hội và coi đó là những tư tưởng chỉ đạo sâu sắc cần được tuyên truyền, lan tỏa và cụ thể hóa thành hành động thực tiễn. Theo GS.TS Phùng Hữu Phú, điều quan trọng là phải biến việc xây dựng Thủ đô trở thành sự nghiệp của toàn dân, không chỉ là trách nhiệm của tổ chức Đảng hay chính quyền. Phải phát huy cao nhất tâm huyết, trí tuệ, tài năng của người Hà Nội. Xây dựng Thủ đô là công việc của đồng bào, chiến sĩ Hà Nội và chính Nhân dân Thủ đô.

Nhấn mạnh tinh thần đổi mới trong Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, GS.TS Phùng Hữu Phú đánh giá cao việc Đại hội lần đầu tiên đưa khái niệm "Hà Nội văn hiến, hiện đại và hạnh phúc" thành tư tưởng chỉ đạo. Đây là điểm rất mới, rất nhân văn, phản ánh mục tiêu phát triển toàn diện không chỉ kinh tế mà còn hướng đến chất lượng sống, môi trường và giá trị tinh thần của người dân Thủ đô.

Theo GS.TS Phùng Hữu Phú, nhiệm kỳ 2025 - 2030 Hà Nội cần triển khai "đột phá kép", đó là: phát huy tối đa các lợi thế, tiềm năng để phát triển bứt phá; khắc phục căn bản các "điểm nghẽn", hạn chế kéo dài nhiều năm để tạo động lực cho phát triển.

"Với tinh thần tiên phong, đột phá và hạnh phúc làm mục tiêu, Hà Nội hoàn toàn có thể bước vào thời kỳ phát triển mới, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến - hiện đại - hạnh phúc như Nghị quyết Đại hội XVIII đã đề ra", GS.TS Phùng Hữu Phú khẳng định.

Còn theo PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển, Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Kinh tế - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, Hà Nội đang đứng trước thời điểm đặc biệt quan trọng, khi vừa phải giải quyết những vấn đề tồn tại kéo dài như ùn tắc giao thông, ngập úng, quản lý đất đai…, vừa phải tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ để xứng đáng với vị thế đầu tàu, hình mẫu của cả nước.

PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, việc giao nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm cho các đơn vị, địa phương là biểu hiện cụ thể của "đột phá trong tổ chức thực hiện". Song song đó, thành phố đã ban hành một loạt nghị quyết về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, thể hiện tinh thần dám làm, dám thử nghiệm, chấp nhận rủi ro để tạo chuyển biến.

Từ thực tiễn tiếp xúc và làm việc với nhiều cơ quan, PGS.TS Bùi Thị An đề nghị Thành phố xây dựng thương hiệu cán bộ Hà Nội - những người "lịch sự, trí tuệ, văn minh nhưng hiệu quả".

"Cán bộ là yếu tố quyết định. Nếu con người thay đổi thật sự - xuất phát từ tấm lòng vì dân - thì chắc chắn mọi chủ trương, chính sách sẽ đi vào cuộc sống" - PGS.TS Bùi Thị An khẳng định.

PGS.TS Bùi Thị An cũng kiến nghị Thành phố đưa tiêu chí "hạnh phúc của người dân" vào hệ thống đánh giá cán bộ, đặc biệt ở cấp phường, xã. Ngoài ra, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, để thực hiện được tinh thần đột phá mà Đại hội XVIII đề ra, Hà Nội cần huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó điểm khởi đầu chính là thay đổi phương thức lãnh đạo, cải cách hành chính và lắng nghe dân thực chất.

TS Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Văn hoá Xã hội - Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đánh giá cao việc các văn kiện trong Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội được xây dựng "ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện", cho thấy một tư duy đặt trọng tâm vào hiệu quả và sự đi vào cuộc sống.

Về các nội dung cụ thể, TS Nguyễn Viết Chức bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến lĩnh vực văn hóa của Thủ đô, đồng thời góp ý: "Muốn người dân "đồng lòng, chung sức", thì trước hết phải tạo ra một môi trường nơi người dân được biết, được tham gia và được đóng góp".

Về lĩnh vực kinh tế, phát biểu tại buổi tọa đàm, TS Nguyễn Minh Phong - chuyên gia kinh tế, nguyên Trưởng phòng nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội cho rằng: Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tới, thành phố Hà Nội cần triển khai đồng bộ các giải pháp chung và những giải pháp đặc thù, phù hợp với yêu cầu và mục tiêu phát triển của từng mô hình kinh tế mới.

TS Nguyễn Minh Phong góp ý, Hà Nội cần tiếp tục triển khai đồng bộ các kế hoạch, chương trình, đề án về thành phố thông minh, chính quyền điện tử, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin. Kinh tế ban đêm cũng cần được quy hoạch và nhân rộng gắn với du lịch, dịch vụ văn hóa, giải trí, mở rộng không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm và các điểm di tích...

Sau phần trao đổi của các diễn giả, phát biểu tại Tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị cho biết, trên cơ sở những ý kiến đóng góp của các đại biểu, nhà khoa học, diễn giả, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp để gửi tới các cơ quan chức năng của thành phố nhằm tổ chức triển khai thực hiện tốt những mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố khóa XVIII, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Triển khai sớm nhất, nhanh nhất và tốt nhất các Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố

Phát biểu kết luận Tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Quyền trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, chuyên môn đã có đóng góp ý kiến rất đầy đủ, toàn diện, khoa học, trách nhiệm, tâm huyết. Các nội dung được đề cập cũng rất rõ ràng, từ trong báo cáo chương trình cho đến các nghị quyết và đề xuất khác.

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố, trước khi xây dựng các quyết nghị, Thành phố đã triển khai hết sức nghiêm túc, xin ý kiến đầy đủ của các nhà chuyên môn, các nhà quản lý và Nhân dân. Việc tổ chức Tọa đàm hôm nay là để triển khai thực hiện sớm nhất, nhanh nhất và tốt nhất các Nghị quyết. Trong thời gian tới, các cơ quan, đơn vị cần tiếp tục xây dựng các chuyên đề theo từng lĩnh vực, từng mảng cụ thể về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường để đào sâu, phân tích kỹ hơn, qua đó giúp Thành phố sớm đạt được kết quả toàn diện, thống nhất.

Bối cảnh hiện nay với nhiều thách thức của tình hình thế giới và sự thay đổi trong nước đòi hỏi Hà Nội cũng cần xác định lại, định hình lại các mục tiêu, giải pháp để đáp ứng vai trò trung tâm, đầu tàu, dẫn dắt, tiên phong của cả nước. Những thách thức ấy đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ, toàn diện và quyết liệt hơn trong tư duy cũng như hành động.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố cho biết, về cơ cấu hành chính và quy mô phát triển đã có nhiều thay đổi, cả nước chỉ còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, mỗi địa phương đều có sức mạnh riêng, vai trò riêng. Điều đó đặt ra yêu cầu mới trong tổ chức, quản lý và phân bổ nguồn lực phát triển. Đối với Hà Nội, trước đây có 30 đơn vị hành chính trực thuộc, nay là 126 xã, phường, cùng nhiều thay đổi về cơ chế điều hành, chỉ đạo. Vì thế, tư duy và hành động của Hà Nội cũng phải thay đổi.

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố, các đồng chí lãnh đạo Thành phố cũng xác định những nhiệm vụ mới cần thay đổi là bảo bảo an sinh xã hội, bảo vệ môi trường... Quyết tâm này cũng được thể hiện cụ thể trong Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ Thành phố, gắn với Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết với các nhiệm vụ cụ thể. Theo đó, phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo đảm an sinh xã hội. Mỗi người dân đều phải được hưởng thành quả từ phát triển, được sống trong môi trường trong lành, được chăm lo cả về đời sống vật chất và tinh thần. Các vấn đề về văn hóa, xã hội, môi trường đều cần được quan tâm đồng bộ, hài hòa.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Quyền cũng cho biết, tất cả các chỉ đạo của Trung ương, của Tổng Bí thư, Bộ Chính trị, Ban Bí thư… đều đã được cụ thể hóa trong Chương trình hành động và Nghị quyết của Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ Thành phố. Để biến quyết tâm đó thành hành động cụ thể, hiệu quả, thực chất, Thành phố đã chỉ đạo quyết liệt để hệ thống chính trị từ Thành phố đến cơ sở, bảo đảm sự thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, xác định tầm nhìn dài hạn, định hướng dài hạn đến năm 2030 và năm 2045.

Cùng với đó, Thành phố sẽ kiên trì, bám sát mục tiêu của từng giai đoạn, cụ thể hóa từng nội dung trong Chương trình hành động, từng bước hiện thực hóa các chỉ tiêu, nhiệm vụ đã được xác định.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Quyền bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được được sự đồng hành, ủng hộ, tư vấn của các nhà khoa học, các chuyên gia và sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan truyền thông, báo chí trong quá trình cụ thể hóa và triển khai các nghị quyết của Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVIII và các chương trình, đề án trọng điểm để góp phần hoàn thành tốt các nhiệm vụ đề ra.