Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà phát biểu tại Hội thảo
Hội thảo còn quy tụ đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà văn hóa, kiến trúc sư, văn nghệ sĩ và đại diện dòng họ Nguyễn Tiên Điền, với nhiều tham luận công phu, giàu giá trị khoa học, tiếp cận vấn đề từ các góc độ lịch sử, văn hóa, văn học, gia tộc học và quy hoạch di sản.
Toàn cảnh Hội thảo
Làm rõ cội nguồn tổ tiên, dòng họ của Đại thi hào Nguyễn Du
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Mai Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dân Hòa nhấn mạnh: Nguyễn Du - Tác giả kiệt tác Truyện Kiều không chỉ là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam mà còn là Danh nhân văn hóa thế giới, được UNESCO vinh danh. Cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng nhân văn sâu sắc của Đại thi hào đã vượt qua không gian và thời gian, để lại những giá trị to lớn, bền vững cho nền Văn hóa nhân loại. Việc nghiên cứu cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ có ý nghĩa khoa học sâu sắc mà còn góp phần làm sáng tỏ thêm bối cảnh, nền tảng cội nguồn tổ tiên, gia đình để hình thành tư tưởng, nhân cách và tài năng của Đại thi hào. Đồng thời khẳng định, tôn vinh vai trò của các vùng đất, các dòng họ, trong đó có vùng đất Canh Hoạch, dòng họ Nguyễn Đức xã Dân Hòa, thành phố Hà Nội đã góp phần hun đúc lên một thiên tài Văn hóa của dân tộc.
Theo TS. Mai Xuân Trường, Hội thảo là diễn đàn khoa học quan trọng, nơi quy tụ trí tuệ, tâm huyết của các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học nhằm trao đổi, thảo luận làm rõ hơn các vấn đề: Cội nguồn tổ tiên, dòng họ của Đại thi hào Nguyễn Du dưới góc độ lịch sử, gia phả và văn hóa; Vai trò của các vùng đất, đặc biệt là vùng đất Canh Hoạch, dòng họ Nguyễn Đức, xã Dân Hòa, thành phố Hà Nội, trong tiến trình hình thành nền tảng gia đình và truyền thống khoa bảng liên quan đến Nguyễn Du; Giá trị khoa học và thực tiễn của việc nghiên cứu cội nguồn tổ tiên Nguyễn Du đối với công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay.
PGS, TS Nguyễn Trung Vãn, Chủ tịch Chi hội Kiều học Hà Nội phát biểu tại Hội thảo
TS. Mai Xuân Trường cho biết, Canh Hoạch - xã Dân Hòa là vùng đất có truyền thống lịch sử - văn hóa lâu đời, nổi tiếng là làng khoa bảng, nơi sản sinh hai vị Trạng nguyên là Nguyễn Đức Lượng và Nguyễn Thiến, thường được dân gian gọi là "Trạng Cậu, Trạng Cháu". Những kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy, Canh Hoạch không chỉ là vùng đất học mà còn có mối liên hệ mật thiết với Tổ nội và Tổ ngoại của Đại thi hào Nguyễn Du. Đây là một nội dung khoa học quan trọng, cần tiếp tục được làm sáng tỏ thông qua các tham luận, trao đổi và thảo luận tại Hội thảo này.
Từ những cơ sở khoa học đó, gắn với việc thực hiện Nghị quyết của Đảng về phát triển công nghiệp văn hóa, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Dân Hòa định hướng bảo tồn và phát huy giá trị di sản Nguyễn Du và Truyện Kiều, gắn nghiên cứu khoa học với giáo dục truyền thống, tôn vinh các truyền nhân và phát triển văn hóa – du lịch. Trên cơ sở đó, địa phương dự kiến xây dựng Công viên văn hóa – du lịch Nguyễn Du với quy mô khoảng 8,0 ha, hướng tới hình thành một không gian văn hóa tổng hợp, có giá trị giáo dục, khoa học và thực tiễn với các hạng mục như: Khu vực đón tiếp, khu trường thi, khu chụp hình, khu chiếu phim tư liệu, khu vực lăng mộ, khu tưởng niệm, khu triển lãm biểu diễn nghệ thuật, khu vườn Kiều, khu hồ nước…phù hợp với định hướng chung của Thành phố hiện đang triển khai khu đô thị thể thao Olympic.
Các nhà khoa học trình bày tham luận tại Hội thảo
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dân Hòa mong muốn nhận được nhiều ý kiến khoa học khách quan, sâu sắc và có giá trị từ các nhà nghiên cứu, các chuyên gia để tiếp tục bổ sung luận cứ khoa học, phục vụ cho công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản Nguyễn Du, đồng thời làm cơ sở cho việc hoạch định, báo cáo Thành phố các định hướng phát triển văn hóa của địa phương trong thời gian tới.
Xây dựng Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà ghi nhận và đánh giá cao xã Dân Hòa đã chủ động phối hợp với Chi hội Kiều học Hà Nội và Trung tâm Văn hóa khoa học Văn Miếu Quốc Tử Giám tổ chức Hội thảo một cách nghiêm túc, bài bản, khoa học, thể hiện lòng tri ân sâu sắc đối với bậc tiền nhân. Đồng thời thể hiện tầm nhìn chiến lược trong phát triển công nghiệp văn hóa ở địa phương, đúng với tinh thần chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội.
Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà, việc định hướng xây dựng Công viên văn hóa – du lịch Nguyễn Du trên vùng đất "địa linh nhân kiệt" Canh Hoạch – Dân Hòa, trong không gian văn hóa Thăng Long – Hà Nội là một chủ trương đúng đắn, cần thiết và phù hợp với xu thế phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô trong giai đoạn hiện nay. Đây không chỉ là không gian tưởng niệm, tôn vinh Đại thi hào Nguyễn Du, mà còn là điểm nhấn văn hóa - du lịch, góp phần giáo dục truyền thống, lan tỏa giá trị văn hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững.
Trên cơ sở kết quả của hội thảo hôm nay, Phó Chủ tịch UBND Thành phố giao nhiệm vụ các sở, ngành liên quan, đặc biệt là Sở Văn hóa - Thể thao, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Tài Chính, Sở Du lịch phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy, UBND xã Dân Hòa tập trung hỗ trợ công tác nghiên cứu, hoàn thiện Quy hoạch tổng thể Công viên văn hóa – du lịch Nguyễn Du gắn với định hướng phát triển văn hóa Thủ đô. Cùng với đó, từng bước xây dựng kế hoạch đầu tư, liên kết giữa các cơ quan, đơn vị huy động nguồn lực, phát huy sức mạnh tổng hợp trong việc bảo tồn, tôn vinh và khai thác giá trị di sản văn hóa. Gắn việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch, giáo dục truyền thống và công nghiệp văn hóa.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà tham quan triển lãm tranh của xã Dân Hòa
Nhấn mạnh việc xây dựng Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du phải phù hợp và theo định hướng của Thủ đô Hà Nội – Trung tâm văn hoá lớn của cả nước, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà yêu cầu UBND xã Dân Hòa cần xây dựng một kế hoạch, có lộ trình cụ thể trong việc Quy hoạch và xây dựng Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du. Phấn đấu đến năm 2030 - kỷ niệm 100 năm Ngày thành lập Đảng, cơ bản dự án Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du được hoàn thành.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung làm rõ cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào Nguyễn Du, mối quan hệ giữa "Tổ nội" và "Tổ ngoại", vai trò của các làng Tảo Dương – Canh Hoạch (huyện Thanh Oai trước đây) trong tiến trình hình thành dòng họ Nguyễn Tiên Điền. Nhiều tham luận khẳng định Dân Hòa là không gian văn hóa giàu trầm tích lịch sử, góp phần quan trọng trong việc nuôi dưỡng truyền thống hiếu học, tinh thần nhân văn và nền tảng văn hóa của dòng họ Nguyễn.
Bên cạnh giá trị học thuật, Hội thảo cũng dành sự quan tâm sâu sắc đến các giải pháp quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị di tích, tiêu biểu là định hướng xây dựng Công viên Nguyễn Du trên đất Canh Hoạch – Dân Hòa, gắn với phát triển du lịch văn hóa của Thủ đô Hà Nội, cũng như tu bổ, tôn tạo nhà thờ Trạng nguyên và các di tích liên quan.
Hội thảo không chỉ khẳng định thêm tầm vóc và giá trị trường tồn của Đại thi hào Nguyễn Du – Danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là diễn đàn khoa học quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Dân Hòa trong việc gìn giữ, phát huy di sản văn hóa, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại.