Giải quyết điểm nghẽn úng ngập: Hiệu quả bước đầu từ các công trình khẩn cấp

Tiến tới xóa bỏ các điểm úng ngập cục bộ

Ông Lê Văn Du, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng, cấp thoát nước, Sở Xây dựng cho biết: Sau trận mưa lịch sử năm 2025, trên địa bàn Thành phố xuất hiện 220 điểm úng ngập. Để giải quyết các điểm úng ngập này, Thành phố đã triển khai xây dựng 10 công trình khẩn cấp, trong đó, 7 dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Thành phố làm chủ đầu tư, 3 dự án do Trung tâm quản lý hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng) tổ chức triển khai thực hiện.

Đến ngày 30/4/2026, cơ bản một số hạng mục công trình chính phục vụ cho việc chứa nước, tiêu thoát nước đã được đưa vào sử dụng. Đặc biệt, 3 dự án đầu tư nâng cấp hệ thống do Trung tâm quản lý hạ tầng kỹ thuật Thành phố triển khai thực hiện thì đã cơ bản hoàn thành. Ngày 28/4, đã lắp đặt và vận hành thử đồng loạt 15 trạm bơm để tiêu hạ mực nước hồ và kết nối hệ thống.

Đáng chú ý, sau trận mưa đêm 2/5, rạng sáng 3/5/2026, có những điểm lưu lượng mưa lên tới trên 80mm, tuy nhiên, một số điểm úng ngập cũ không xuất hiện cho thấy hiệu quả bước đầu của các công trình khẩn cấp này. Từ đó, có thể thấy, các công trình khẩn cấp khi được đưa vào hoạt động sẽ đảm bảo đúng mục tiêu giảm úng ngập trên địa bàn Thành phố, tiến tới xóa bỏ các cái điểm úng ngập cục bộ đã xuất hiện nhiều năm nay.

Cá biệt, khi xảy ra những trận mưa cực đoan, vượt khả năng thiết kế của hệ thống thì vẫn xuất hiện úng ngập, tuy nhiên, số lượng điểm và thời gian giải quyết úng ngập sẽ giảm bớt. Theo tính toán của Sở Xây dựng, thì có thể giảm đến 60% tác động về diện và các điểm.

Từ thực trạng đến yêu cầu cấp thiết của các công trình khẩn cấp

Theo ông Lê Văn Du, việc đầu tư phát triển hệ thống thoát nước trên địa bàn Thành phố, hiện nay, mới chỉ đạt khoảng 24% so với quy hoạch thoát nước đến năm 2030. Trong đó, lưu vực sông Nhuệ hiện nay cơ bản chưa đáp ứng được yêu cầu của hệ thống hạ tầng thoát nước.

Hệ thống hồ điều hòa hiện nay mới chỉ được khoảng 600 ha trên tổng số khoảng 4.000ha diện tích mặt hồ theo quy hoạch (chưa đến 20%). Các công trình đầu mối như trạm bơm thoát nước theo quy hoạch cũng mới đạt xấp xỉ khoảng 25%. Đánh giá chung, toàn bộ hệ thống hạ tầng thoát nước mới chỉ đạt được mức đầu tư khoảng 20%. 

Mặc dù các dự án đầu tư theo quy hoạch vẫn đang tiếp tục được triển khai, tuy nhiên, quá trình thực hiện chưa thể đáp ứng ngay được yêu cầu thực tế. Đồng thời, với hệ thống thoát nước theo quy hoạch đang triển khai, việc kết nối cũng chưa đảm bảo được sự đồng bộ giữa hệ thống tiêu thoát nước đô thị và hệ thống thoát nước ngoại thành.

Chính vì vậy, để giải quyết bài toán xử lý ngay các điểm ngập úng trong mùa mưa những năm tới đây, Thành phố đã triển khai 10 dự án theo quy trình khẩn cấp. Mục tiêu là đảm bảo hoàn thành và đáp ứng yêu cầu phục vụ cho tiêu thoát nước ngay trong mùa mưa năm 2026. Việc triển khai 10 dự án khẩn cấp này chính là một trong những giải pháp quan trọng trước mắt.

Trong số 10 dự án khẩn cấp, có 5 dự án đầu tư nâng cao năng lực hệ thống và 5 dự án đầu tư hồ điều hòa nhằm tăng dung tích chứa cũng như kết nối điều hòa để giảm thiểu tình trạng ngập úng cục bộ. Đến thời điểm hiện tại, một số hạng mục công trình cơ bản đã định hình và đang được tập trung hoàn thành toàn bộ hệ thống.

Giải quyết bài toán úng ngập trong tiến trình phát triển chung của Thành phố

Nhấn mạnh 10 công trình khẩn cấp là những dự án trước mắt, góp phần giải quyết từng bước trong bài toán tổng thể về thoát nước, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng, cấp thoát nước, Sở Xây dựng Lê Văn Du cho biết: Hiện nay, Thành phố đang tập trung thực hiện các giải pháp trung hạn là đầu tư hoàn thiện các dự án thoát nước theo quy hoạch. Trong đó có hệ thống kênh La Khê kết nối trạm bơm Yên Nghĩa, trạm bơm Liên Mạc phục vụ cho khu vực Liên Mạc và trạm bơm Đông Mỹ. Đồng thời, triển khai thực hiện hệ thống thoát nước lưu vực Tả Nhuệ giai đoạn 1, lưu vực Hữu Nhuệ và từng bước hoàn thiện, nâng cao năng lực hệ thống hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Trong đó, các dự án khẩn cấp sẽ tác động đến toàn bộ 54/122 điểm ngập. Đồng thời, tăng khả năng tiêu thoát nước, tác động trực tiếp ngay từ đầu đối với 52 điểm ngập nằm trong danh mục.

Cho biết nguyên nhân xảy ra các điểm úng ngập cục bộ trên địa bàn Thành phố là do việc đầu tư phát triển hệ thống thoát nước theo quy hoạch chưa đồng bộ với định hướng phát triển đô thị, tốc độ phát triển đô thị. Do đó, để giải quyết bài toán úng ngập trên địa bàn, ông Lê Văn Du cho biết, Hà Nội đang triển khai đồng bộ các giải pháp trước mắt, trung hạn và lâu dài, trong đó, trước mắt, chúng ta đang triển khai nâng cao năng lực hệ thống, từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch, bao gồm cả việc triển khai ngay 10 dự án công trình khẩn cấp để tăng khả năng chống ngập, tiêu thoát nước trên địa bàn trong năm 2026.

Về trung hạn và lâu dài, Thành phố đang từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo đúng quy hoạch chung xây dựng, phù hợp với định hướng phát triển đô thị của thành phố Hà Nội và định hướng quy hoạch chung xây dựng Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Về lâu dài, về tổng thể, chúng ta vẫn phải thực hiện việc đầu tư hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch gồm: cống, kênh, mương, sông, hồ điều hòa và các công trình đầu mối tiêu thoát nước phù hợp với định hướng quy hoạch; và đảm bảo phù hợp với cái định hướng của quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm đang triển khai thực hiện.

"Từ quy hoạch đến tổ chức triển khai phải đảm bảo đồng bộ, phù hợp với tốc độ phát triển đô thị của Thủ đô Hà Nội trong tương lai thì mới giải quyết triệt để vấn đề tiêu thoát nước của Thủ đô Hà Nội. Để đạt được mục tiêu này, không chỉ triển khai trong ngắn hạn mà chúng ta phải có lộ trình từng bước: 5 năm lần thứ nhất, 5 năm lần thứ hai, và 5 năm tiếp theo hệ thống thoát nước cũng đồng bộ và phục vụ cho quá trình, tiến trình phát triển đô thị của Thủ đô", ông Lê Văn Du nhấn mạnh.