Chương Mỹ khởi công tu bổ, tôn tạo Cụm di tích quốc gia chùa Trầm - chùa Trăm Gian và Nhà trưng bày về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tham dự Lễ khởi công có Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương; Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn; lãnh đạo các sở, ngành và huyện Chương Mỹ...

Báo cáo tại Lễ khởi công, Trưởng ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Chương Mỹ Nguyễn Phùng Hưng thông tin, nhằm bảo vệ và phát huy các giá trị di tích lịch sử, văn hóa, huyện Chương Mỹ quyết định đầu tư gần 267 tỷ đồng tu bổ, tôn tạo Cụm di tích quốc gia chùa Trầm (thuộc xã Phụng Châu) - chùa Trăm Gian (thuộc xã Tiên Phương) và xây dựng Nhà trưng bày về Chủ tịch Hồ Chí Minh (trong cụm di tích chùa Trầm)…

Tại Lễ khởi công, đại diện liên danh nhà thầu cam kết huy động tối đa nguồn lực, phấn đấu hoàn thành đưa công trình vào sử dụng trong năm 2025-2026 bảo đảm chất lượng, an toàn, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật…

Phát biểu tại Lễ khởi công, Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ Nguyễn Anh Đức cho biết, Cụm di tích chùa Trầm, chùa Trăm Gian là một trong những di sản tiêu biểu, độc đáo, đã được Nhà nước công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1962; là những di tích có lịch sử lâu đời, được dân gian ca tụng là hai trong "Tứ đại danh thắng của xứ Đoài", bao gồm: chùa Trăm Gian, chùa Trầm, chùa Thầy và chùa Tây Phương. Các ngôi chùa trong khu vực được khởi dựng từ sớm và hòa mình vào cảnh sắc thiên nhiên, tạo nên một sức hấp dẫn và giá trị đặc biệt về cảnh quan, kiến trúc.

Chùa Trầm (hay còn được gọi là Long Tiên tự) dựng trên núi Trầm, niên đại kiến tạo chùa vào Triều Lê Cảnh Trị (1662-1670) cùng với chùa Hang (động Long Tiên) trong lòng núi Trầm niên đại xác định từ triều Lê Chính Hòa có những nét kiến trúc cổ kính, bảo lưu được nhiều tượng thờ, đồ tế khí, tư liệu hiện vật, ván khắc… đặc biệt hang Trầm có Thạch trụ hương bốn mặt có văn khắc chữ Hán là tư liệu cổ của chùa.

Chùa Trầm còn là di tích mang đậm dấu ấn lịch sử, nơi Bác Hồ từng về thăm và làm việc nhiều lần. Tại Hang Trầm rạng sáng ngày 20/12/1946, Đài Tiếng nói Việt Nam đã phát sóng "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến". Tiếp đó, nhân dịp Xuân Đinh Hợi năm 1947, Chùa Trầm và Đài Tiếng nói Việt Nam đã có vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp đến thăm và đọc thơ chúc Tết toàn thể quốc dân đồng bào trên làn sóng phát thanh của Đài.

Chùa Trăm Gian nằm trên núi Mã Yên thuộc dãy núi Tiên Lữ, Chùa có tên chữ là Quảng Nghiêm tự, bởi quy mô rộng lớn nên dân gian thường gọi là chùa Trăm Gian. Tương truyền rằng, chùa có lịch sử kiến tạo từ thời Lý Cao Tông niên hiệu Trinh Phù (1176 - 1210). Giá trị nổi bật của chùa Trăm gian là di tích kiến trúc nghệ thuật trải dài từ chân lên đến đỉnh đồi mà trung tâm kiến trúc chủ yếu ở mặt bằng đỉnh núi. Cấu trúc quy mô chùa hàng Trăm gian chính là kiến trúc mang giá trị riêng, đặc biệt gác chuông là công trình xây dựng đặc sắc nổi bật nâng giá trị toàn bộ di tích lên tầm cao. Trong Chùa còn bảo lưu được một số hiện vật văn khắc Hán Nôm có giá trị như bia đá, chuông đồng, khánh đồng... các di vật đã có những đóng góp tích cực cho giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng Phật giáo của Việt Nam.

Cụm di tích Chùa Trầm, Chùa Trăm Gian là những di tích danh thắng đẹp có giá trị về lịch sử, văn hóa truyền thống, tín ngưỡng Phật - Đạo đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, không chỉ là nơi tín ngưỡng quan trọng của người dân địa phương mà còn là điểm du lịch văn hóa tâm linh, là địa chỉ quan trọng trong các chuyến hành hương và tham quan của du khách.

Trải qua nhiều biến động lịch sử, cùng những tác động từ thiên nhiên, xã hội, hiện trạng cụm di tích không còn nguyên vẹn như lúc mới khởi dựng hay ở thời điểm hoàn chỉnh nhất, đã đặt ra nhu cầu bức thiết về việc bảo tồn, tu bổ, tôn tạo phục vụ công tác nghiên cứu, tham quan du lịch, qua đó phát huy giá trị văn hóa, lịch sử nơi đây.

Thực hiện Chương trình 06-CTr/TU của Thành ủy (khóa XVII); Chương trình số 09-CTr/HU của Huyện ủy Chương Mỹ, UBND huyện đã tập trung chỉ đạo các cơ quan chuyên môn của huyện triển khai các bước nghiên cứu lập dự án tu bổ, tôn tạo cụm di tích chùa Trầm - chùa Trăm Gian nhằm bảo tồn, khắc phục một số hạng mục đã xuống cấp, đảm bảo lâu dài cho các di tích cũng như xây dựng khu nhà trưng bày về Chủ tịch Hồ Chí Minh để tưởng nhớ công lao to lớn của Bác và kỷ niệm những lần Người về thăm và làm việc tại Chùa Trầm.

Sau khi các dự án hoàn thành sẽ góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời cùng với bảo tồn và phát huy giá trị di sản các giá trị văn hóa phi vật thể như: Hát Ca trù Đồng Trữ, xã Phú Nghĩa; hát Tuồng cổ, thôn Cốc Thượng, xã Hoàng Diệu; nghệ thuật Cồng chiêng, thôn Đồng Ké, xã Trần Phú múa Bồng, xã Đại Yên, lễ hội truyền thống chùa Trăm Gian… nơi đây sẽ là điểm đến tham quan du lịch tâm linh hấp dẫn của Thành phố, là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, nơi tổ chức các lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, đóng góp vào sự phát triển công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế du lịch tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế - xã hội của huyện Chương Mỹ và thành phố Hà Nội.

Để phát huy hiệu quả đầu tư, sớm đưa công trình vào khai thác, sử dụng, Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ giao nhiệm vụ cho các đơn vị, địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thành thủ tục, giải phóng mặt bằng, thi công…

Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ cũng đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND thành phố Hà Nội và sở, ngành liên quan tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ địa phương hoàn thiện hồ sơ để công nhận Cụm di tích quốc gia chùa Trầm - chùa Trăm Gian sớm được xếp hạng là di tích cấp quốc gia đặc biệt; nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các giá trị cổ vật (như bộ Thập bát La Hán trong chùa Trăm Gian) để đề xuất là bảo vật quốc gia; xây dựng các sản phẩm du lịch hấp dẫn của Thủ đô…

Sau Lễ khởi công, đồng chí Nguyễn Văn Phong - Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội cùng các lãnh đạo Thành phố, lãnh đạo huyện Chương Mỹ dâng hương tại chùa Trăm Gian và thăm thực tế, chỉ đạo thực hiện một số hạng mục trong chùa sẽ tiến hành tu bổ, tôn tạo trong dự án.