Đền Xâm Thị: Thờ Tam tòa Thánh Mẫu

Trường Giang 21:32 09/07/2020

HNP - Đền Xâm Thị thuộc thôn Xâm Thị (xã Hồng Vân, huyện Thường Tín) ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tinh thần, tôn giáo, tín ngưỡng của nhân dân trong vùng. Ngôi đền được quy hoạch xây dựng ở một vị trí thuận lợi cho sinh hoạt văn hóa của cộng đồng, mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật, khoa học độc đáo.

Đền Xâm Thị thờ Tam tòa thánh mẫu, gồm: Mẫu Thượng Thiên sáng tạo bầu trời và làm chủ quyền năng mây, mưa, sấm chớp; Mẫu Thượng Ngàn là hóa thân Thánh Mẫu toàn năng trông coi miền rừng núi, địa bàn chính sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số và Mẫu Thoải. Huyền thoại và thần tích của Mẫu Thoải tùy theo từng nơi có nhiều khác biệt, tuy nhiên cũng có những nét chung cơ bản, đó là vị thần trị vì sông nước xuất thân từ dòng dõi Long Vương, liên quan trực tiếp tới Thủy tổ dân tộc Việt buổi đầu dựng nước.

Đền Xâm Thị với vị trí cận sông, cận đê vươn ra sông khoảng 15m. Truớc mặt là sông Hồng, sau lưng đền là đê hữu Hồng. Đền Xâm thị hiện nay gồm nhiều các công trình: Nghi môn, Lầu Cậu Chín, Lầu Chúa Thác, Đền Mẫu Địa, Thiêu hương, Tòa cung đồng các Quan, cung Mẫu và một số công trình phụ trợ.

Từ trên đường đê được dải đường nhựa, chúng ta nhìn thấy Nghi môn đền Xâm Thị. Nghi môn là do 4 trụ biểu tạo thành, phía trên đỉnh trụ biểu lớn là hình tượng bốn chim phượng chụm đuôi vào nhau thành hình bông hoa dành dành, dưới là ô lồng đèn, thân trụ. Trụ biểu nhỏ trên đỉnh có đôi sấu tráng men bằng sành có ý nghĩa kiểm soát lòng thành kính của người qua lại, đến đền, xem ai có tà tâm thì ngăn lại. Trên đường nhỏ dẫn vào đền là lầu chúa Thác, lầu Cậu Chín, đến Mẫu Địa rồi đến tòa Thiêu hương. Đền Xâm Thị là một công trình kiến trúc to lớn gồm nhiều ngôi nhà khác nhau bố cục liền kề. Cung đồng các Quan được kiến tạo kiểu nhà ngang 3 gian tường hồi bít đốc các bộ vì bên trong cung này được tạo tác thống nhất theo kiểu thức chồng rường quá giang trốn cột.


Sự bài trí trong cung đồng các Quan được bố trí theo từng gian riêng biệt. Gian giữa nơi trong cùng là một khám thờ, bên trong khám là Ngũ vị Quan lớn tính từ bên trái sang là Quan đệ nhất, Quan đệ nhị, Quan đệ tam, Quan đệ tứ và Quan đệ ngũ. Tiếp xuống là Ông Hoàng Bảy, ông Hoàng Bơ, Ông Hoàng Mười, Cậu Bé, Cậu Bơ. Gian bên trái cung có tượng Đức Thánh Trần (Đức Trần Triều) và nhị vị Vương cô. Gian bên phải là Bà Chúa sơn lâm cùng thập nhị Vương Cô.

Cung Mẫu nằm phía trong với 1 gian 2 dĩ các bộ vì thống nhất theo kiểu thức chồng rường kèo kẻ trên quá giang trốn cột. Nơi thâm nghiêm nhất là khám thờ, bên trong bài trí Tam Tòa Thánh Mẫu. Mẫu Đệ Nhất ngự bên phải với trang phục áo đỏ, Mẫu Đệ Nhị ngự bên trái với trang phục áo xanh và Mẫu Đệ Tam ngự ở giữa là chính cung với trang phục màu trắng, xuống hàng dưới là Nhị cô hầu cận. Tại gian thờ bên trái là Chầu Đệ Nhị, gian bên phải là Chầu Đệ Tam. Ngoài ra đền Xâm Thị còn nhiều di vật quý giá có niên đại trải dài hàng trăm năm. Nhân dân Việt Nam có tục tôn sùng Mẫu, rất đông người đến lễ Mẫu ở đây không phân biệt trên dưới sang hèn, vì họ tin rằng nếu họ kêu cầu đến Mẫu thì Mầu sẽ cho họ an khang, thịnh vượng.

Lễ hội đền Xâm Thị có những nét đặc trưng riêng mang dấu ấn văn hóa vùng. Trải qua năm tháng, lễ hội đó vẫn tồn tại như một sức mạnh vô hình để người dân gửi gắm những khát vọng về một cuộc sống hạnh phúc, ấm no đến bậc bề trên. Đồng thời, lễ hội còn là sợi dây gắn kết mọi người đoàn kết để cùng nhau truyền thụ những kinh nghiệm sản xuất, trau dồi tình yêu quê hương, yêu đất nước cho các thế hệ hiện sinh. Chính vì thế, lễ hội này là một tài sản văn hóa tinh thần cần được bảo lưu và phát huy.

Đền Xâm Thị được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố năm 2008.

Tin đọc nhiều

Công bố danh sách 222 điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Hà Nội

23 giờ trước

HNP - Ngày 14/5, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố danh sách 222 địa điểm tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 trên địa bàn Thành phố. Các điểm thi được đặt tại các trường phổ thông có cơ sở vật chất tốt, đáp ứng các điều kiện an ninh, an toàn của kỳ thi.

Hà Nội chuẩn bị chu đáo, tạo thuận lợi nhất cho học sinh dự thi lớp 10 THPT

23 giờ trước

HNP - Ngày 14/5, đồng chí Vũ Thu Hà, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, Trưởng Ban chỉ đạo thi, tuyển sinh Thành phố năm học 2026-2027, đồng thời là Trưởng Ban chỉ đạo thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 đã chủ trì cuộc họp với các thành viên của hai Ban chỉ đạo.

Thông xe kỹ thuật tuyến đường giáp đường sắt Bắc - Nam và hồ Linh Đàm

14:12 14/05/2026

HNP - Sáng 14/5, lãnh đạo phường Hoàng Liệt sau khi kiểm tra thực trạng đã chính thức cho thông xe kỹ thuật tuyến đường giáp đường sắt Bắc - Nam và hồ Linh Đàm.

Hà Nội và Quảng Tây trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính quyền số

14:10 14/05/2026

Ngày 13/5, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp cùng Trung tâm Truyền thông Dữ liệu và Công nghệ số Thành phố đã làm việc với Đoàn đại biểu Quảng Tây (Trung Quốc) do ông Triệu Chí Cương, Phó Tổng Thư ký Chính quyền Nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, kiêm Cục trưởng Cục Phát triển Dữ liệu lớn Quảng Tây làm Trưởng đoàn, nhằm trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính quyền số, vận hành Trung tâm IOC, phát triển hệ thống dữ liệu và triển khai dịch vụ công trực tuyến.

Phường Phú Thượng lấy ý kiến đánh giá tác động môi trường Dự án Công viên công cộng

14:09 14/05/2026

HNP - Trong 02 ngày 13 và 14/5, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Phú Thượng và UBND phường đã tổ chức các hội nghị lấy ý kiến tham vấn cộng đồng về đánh giá tác động môi trường Dự án đầu tư xây dựng Công viên công cộng phường Phú Thượng, thuộc Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày
Xem
Di tích Quốc gia đình làng Giẽ Hạ, huyện Phú Xuyên
Di tích Quốc gia đình làng Giẽ Hạ, huyện Phú Xuyên
HNP - Đình Giẽ Hạ thuộc xã Phú Yên, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội, là công trình kiến trúc nghệ thuật có quy mô tương đối lớn. Tương truyền khi hưng công xây dựng đình vào thời Lê, năm Chính Hòa thứ 7 (1686), cụ Đặng Đình Tướng là người Thượng Đức Hạ làm quan đã mua gỗ để cúng tiến vật liệu xây dựng cho làng. Sau đó, nhân dân đứng ra xây dựng ngôi đình năm gian hiện còn tồn tại đến nay.
15:54 12/08/2020
Di tích đình, đền Phúc Thụy, huyện Thanh Oai
Di tích đình, đền Phúc Thụy, huyện Thanh Oai
HNP - Đình, đền Phúc Thụy thuộc xã Tân Ước, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội. Đình, đền Phúc Thụy gọi theo địa danh của làng, còn có tên nôm là đình làng Chảy. Ngôi đình tọa lạc trên ngôi đất cao giữa hai thôn Phúc Lâm và Thượng Thụy cũ. Tương truyền đình Phúc Thụy được khởi công xây dựng vào thời nhà Lê và được trùng tu vào thời nhà Nguyễn.
15:53 12/08/2020
Đình Tri Chỉ, huyện Phú Xuyên
Đình Tri Chỉ, huyện Phú Xuyên
HNP - Đình Tri Chỉ, thuộc xã Tri Trung, huyện Phú Xuyên, TP Hà Nội. Từ khi hình thành đến nay, công trình kiến trúc này vẫn là một thiết chế văn hóa hội tụ, kết tinh và tỏa sáng tinh hoa vật chất và tinh thần của mỗi cộng đồng dân cư, cần được gìn giữ và bảo tồn...
15:02 10/08/2020
Chùa Thượng Cát
Chùa Thượng Cát
HNP - Chùa Thượng Cát, tên chữ là Tăng Phúc Tự, là một ngôi chùa cổ của làng Thượng Cát, nay thuộc phường Thượng Thanh, quận Long Biên, Hà Nội. Theo các cứ liệu lịch sử, chùa do sư Tổ Ma Ha Ca Diếp Ma Đằng Hào Thụy khai sơn xây dựng vào nửa cuối thế kỷ 12 dưới triều vua Lý Cao Tông và sau này được đại trùng tu vào đầu thế kỷ 17 thời Lê Trung Hưng.
16:30 31/07/2020
Đình Gia Thụy
Đình Gia Thụy
HNP - Đình Gia Thụy, tại phường Gia Thụy, quận Long Biên, có từ xa xưa thờ Thành hoàng: 4 anh em tướng của An Dương Vương. Đình được xếp hạng Di tích Quốc gia năm 1991.
16:30 31/07/2020
Di tích Tổ nghề Khảm trai Chuyên Mỹ
Di tích Tổ nghề Khảm trai Chuyên Mỹ
HNP - Đến Chuyên Mỹ (huyện Phú Xuyên, Hà Nội), vào các làng Chuôn Thượng, Chuôn Hạ, Chuôn Ngọ, Chuôn Trung, ta luôn nghe thấy tiếng lách cách đục, tỉa từ những ngôi nhà, những nhà xưởng phát ra; có khi là tiếng máy, tiếng cưa xoèn xoẹt đang cưa, cắt, đục những mảnh trai, ốc, gỗ. Về làng du khách được tham quan di tích đền thờ Tổ nghề khảm Trương Công Thành và nghe sự tích về ông tổ nghề nơi đây.
10:59 22/07/2020
Lăng đá Phạm Đôn Nghị - Hiển Linh từ
Lăng đá Phạm Đôn Nghị - Hiển Linh từ
HNP - Lăng đá Phạm Đôn Nghị có tên chữ là Hiển Linh từ ở thôn Lại Yên, xã Lại Yên, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. Lăng đá được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia năm 1964.
13:58 21/07/2020
Di tích Lăng đá Phạm Mẫn Trực - Huệ Linh từ
Di tích Lăng đá Phạm Mẫn Trực - Huệ Linh từ
HNP - Lăng đá Phạm Mẫn Trực còn có tên tự là Huệ Linh từ, ở xóm 1, xã Lại Yên, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. Lăng đá Phạm Mẫn Trực được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia năm 1964.
19:52 17/07/2020
Tin khác
Công bố danh sách 222 điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Hà Nội
Công bố danh sách 222 điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Hà Nội
HNP - Ngày 14/5, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố danh sách 222 địa điểm tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 trên địa bàn Thành phố. Các điểm thi được đặt tại các trường phổ thông có cơ sở vật chất tốt, đáp ứng các điều kiện an ninh, an toàn của kỳ thi.
23 giờ trước
Hà Nội chuẩn bị chu đáo, tạo thuận lợi nhất cho học sinh dự thi lớp 10 THPT
Hà Nội chuẩn bị chu đáo, tạo thuận lợi nhất cho học sinh dự thi lớp 10 THPT
HNP - Ngày 14/5, đồng chí Vũ Thu Hà, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, Trưởng Ban chỉ đạo thi, tuyển sinh Thành phố năm học 2026-2027, đồng thời là Trưởng Ban chỉ đạo thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 đã chủ trì cuộc họp với các thành viên của hai Ban chỉ đạo.
23 giờ trước
Thông xe kỹ thuật tuyến đường giáp đường sắt Bắc - Nam và hồ Linh Đàm
Thông xe kỹ thuật tuyến đường giáp đường sắt Bắc - Nam và hồ Linh Đàm
HNP - Sáng 14/5, lãnh đạo phường Hoàng Liệt sau khi kiểm tra thực trạng đã chính thức cho thông xe kỹ thuật tuyến đường giáp đường sắt Bắc - Nam và hồ Linh Đàm.
14:12 14/05/2026
Hà Nội và Quảng Tây trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính quyền số
Hà Nội và Quảng Tây trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính quyền số
Ngày 13/5, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp cùng Trung tâm Truyền thông Dữ liệu và Công nghệ số Thành phố đã làm việc với Đoàn đại biểu Quảng Tây (Trung Quốc) do ông Triệu Chí Cương, Phó Tổng Thư ký Chính quyền Nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, kiêm Cục trưởng Cục Phát triển Dữ liệu lớn Quảng Tây làm Trưởng đoàn, nhằm trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính quyền số, vận hành Trung tâm IOC, phát triển hệ thống dữ liệu và triển khai dịch vụ công trực tuyến.
14:10 14/05/2026
Phường Phú Thượng lấy ý kiến đánh giá tác động môi trường Dự án Công viên công cộng
Phường Phú Thượng lấy ý kiến đánh giá tác động môi trường Dự án Công viên công cộng
HNP - Trong 02 ngày 13 và 14/5, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Phú Thượng và UBND phường đã tổ chức các hội nghị lấy ý kiến tham vấn cộng đồng về đánh giá tác động môi trường Dự án đầu tư xây dựng Công viên công cộng phường Phú Thượng, thuộc Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
14:09 14/05/2026
Sở Xây dựng: Đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ phát triển đô thị thông minh
Sở Xây dựng: Đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ phát triển đô thị thông minh
HNP - Sáng 14/5, đồng chí Nguyễn Trọng Đông, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Trưởng đoàn khảo sát số 1 theo Quyết định 1658-QĐ/TU ngày 28/4/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy đã làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy cơ quan Sở Xây dựng về việc tổ chức và hoạt động của các cơ quan, đơn vị sau vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng; triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và công tác kiểm điểm, đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên.
13:06 14/05/2026
Phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm
Phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm
HNP - Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng vừa ký ban hành Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 về phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.
11:11 14/05/2026
Tuyên dương, khen thưởng học sinh giỏi Thủ đô năm học 2025-2026
Tuyên dương, khen thưởng học sinh giỏi Thủ đô năm học 2025-2026
Sáng 13/5, tại Cung Văn hóa lao động hữu nghị Việt Xô, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Lễ tuyên dương, khen thưởng học sinh giỏi tiêu biểu Thủ đô năm học 2025-2026. Dự buổi lễ có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Phạm Tất Thắng; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương; Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà.
10:11 14/05/2026
Hà Nội: Tập trung xử lý dứt điểm các lĩnh vực gây lãng phí
Hà Nội: Tập trung xử lý dứt điểm các lĩnh vực gây lãng phí
Chiều 13/5, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, Trưởng ban Chỉ đạo phòng, chống lãng phí thành phố Hà Nội chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo. Cùng dự có Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo và lãnh đạo các sở, ban, ngành Thành phố.
10:10 14/05/2026
Nỗ lực thông tuyến Quốc lộ 21C vào ngày Quốc khánh 2/9
Nỗ lực thông tuyến Quốc lộ 21C vào ngày Quốc khánh 2/9
Sáng 13/5, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã kiểm tra thực địa và làm việc với nhà đầu tư, các sở ngành cùng chính quyền địa phương liên quan Dự án đầu tư xây dựng đường trục phát triển phía Nam Thành phố (Quốc lộ 21C).
09:34 14/05/2026