Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng: Luật Thủ đô (sửa đổi) mở rộng quyền tự chủ, tạo nền tảng phát triển đột phá cho Hà Nội

Để hiểu hơn về những điểm mới trong Luật Thủ đô (sửa đổi), Cổng Thông tin điện tử Thành phố  đã có cuộc phỏng vấn Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng xung quanh nội dung này.

PV: Thưa đồng chí, Quốc hội vừa thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành rất cao. Vậy xin đồng chí cho biết những nội dung chủ yếu của Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này?

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Trước hết thay mặt chính quyền thành phố Hà Nội, tôi xin cảm ơn sự quan tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan Trung ương, các tỉnh, thành phố trong cả nước, các chuyên gia, các nhà khoa học và các vị đại biểu Quốc hội đã quan tâm, ủng hộ để dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua. Sự đồng thuận rất cao của các vị đại biểu Quốc hội đã thể hiện sự mong muốn Hà Nội có những cơ chế đặc để phát triển hơn nữa, xứng đáng với vị trị, vai trò Thủ đô, dẫn dắt các tỉnh, thành phố trong cả nước cùng phát triển.

Luật Thủ đô được ban hành là sự quyết tâm chính trị rất lớn của Trung ương, thành phố và toàn xã hội, với mong muốn Hà Nội có thể chế vượt trội để góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội là thành phố "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc" vươn tầm khu vực và thế giới đã đề ra tại Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và Quy hoạch Tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này được ban hành với tư duy mới khi thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển của Thủ đô. Đây chính là điểm đột phá rất lớn trong Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này.

PV: Luật Thủ đô (sửa đổi) có hơn 190 thẩm quyền được giao cho chính quyền thành phố Hà Nội. Vậy đâu là những điểm đột phá để Thủ đô phát triển trong thời gian tới, thưa đồng chí?

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Một số nội dung đã thực hiện phân quyền mạnh mẽ như: Tự chủ trong quản lý tổ chức bộ máy và biên chế, quy định HĐND Thành phố được trao quyền quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của Thành phố; cho phép người trực tiếp sử dụng công chức thực hiện việc tuyển dụng, bổ nhiệm và đánh giá. Thành phố có cơ chế đặc thù trong việc tuyển chọn, thuê và sử dụng người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước.

Luật cũng mở rộng thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy định Thành phố được ban hành văn bản quy phạm pháp luật tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ.

Cùng với phân quyền trong thí điểm chính sách, Luật Thủ đô (sửa đổi) còn phân quyền cho Thành phố chủ động xây dựng các cơ chế thí điểm, thử nghiệm đối với các chính sách mới hoặc khác với quy định pháp luật hiện hành để xử lý các "điểm nghẽn" thể chế.

Về phân quyền trong quản lý, bảo vệ, sử dụng tài nguyên, Thành phố được ban hành cơ chế quản lý, sử dụng, khai thác tài nguyên rừng, tài nguyên nước, tài nguyên khác; biện pháp tái điều chỉnh đất đai; biện pháp bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất; chuyển mục đích sử dụng đất với yêu cầu tuân thủ điều kiện, nguyên tắc trong chuyển mục đích sử dụng đất và quy hoạch được phê duyệt.

Về phân quyền trong lĩnh vực quy hoạch và xây dựng, Thành phố được ban hành cơ chế, chính sách, biện pháp lập, quản lý, thực hiện quy hoạch. Thành phố được chủ động trong xây dựng cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển đô thị xanh, thông minh, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) và cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị.

Về phân cấp trong lĩnh vực tài chính và đầu tư, Thành phố được chủ động trong cơ cấu thu, chi ngân sách; quyết định các khoản tín dụng, lập các quỹ tài chính để phục vụ đầu tư phát triển. Thành phố có thẩm quyền trong phê duyệt dự án đầu tư lớn, quan trọng, được áp dụng phương thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu để triển khai thực hiện dự án; quyết định các hình thức xã hội hóa, hợp tác công -tư, cơ chế mới trong khai thác tài sản công, công trình, hạ tầng công. Cùng với đó là các cơ chế, chính sách, mô hình phát triển mới trong các lĩnh vực: khoa học và công nghệ, văn hóa, giáo dục đào tạo, y tế, an sinh xã hội.

Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng có những cơ chế nhằm thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực, cơ chế bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm" qua quy định loại trừ hoặc miễn trách nhiệm pháp lý cho những người tham gia xây dựng, ban hành và thi hành Luật Thủ đô trong trường hợp không vụ lợi, đã thực hiện đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.

Đây là cơ chế quan trọng để thu hút, phát triển những chuyên gia, nhà khoa học, những người có trình độ, kinh nghiệm, tâm huyết cùng tham gia xây dựng, quản lý, phát triển Thủ đô cũng như tháo gỡ tâm lý e ngại cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức khi triển khai thực hiện các chính sách đột phá trong Luật Thủ đô.

PV: Khi được trao thêm thẩm quyền, đi liền với đó là trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Thành phố sẽ có những giải pháp gì để bảo đảm việc thực thi đúng, hiệu quả và minh bạch khi áp dụng Luật Thủ đô (sửa đổi), thưa đồng chí?

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Quan điểm tại Nghị quyết 02-NQ/TW là "Thực hiện nghiêm quy định về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, thực hành tiết kiệm; nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp, cá thể hoá trách nhiệm cá nhân, tạo động lực thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo...".

Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được ban hành với sự phân cấp, phân quyền mạnh cho Thủ đô là thể hiện sự tin tưởng, giao phó trách nhiệm cho chính quyền Thành phố trong việc chủ động trong việc xây dựng, quản lý, phát triển Thủ đô. Việc phân cấp, phân quyền mạnh cho Thủ đô cũng đi liền với trách nhiệm giám sát, kiểm tra của các cơ quan và trách nhiệm giải trình của các cấp chính quyền thành phố trong triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực đồng bộ, chặt chẽ trong quá trình thực hiện Luật Thủ đô (sửa đổi).

Đồng thời, bảo đảm việc áp dụng các cơ chế, chính sách đúng thẩm quyền, đúng mục tiêu, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc. Vì vậy, để các cơ chế chính sách trong Luật Thủ đô (sửa đổi) được thực thi đúng, hiệu quả và minh bạch đòi hỏi các cấp chính quyền, các tổ chức, cá nhân phải tuân thủ nghiêm Luật, các văn bản hướng dẫn thi hành cùng với hệ thống pháp luật chung.

Để bảo đảm việc thực thi Luật Thủ đô (sửa đổi) đúng, hiệu quả và minh bạch, Thành phố sẽ thực hiện đồng bộ các giải pháp sau: 

Một là, xác định rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị thuộc Thành phố trong việc tổ chức thi hành Luật.

Hai là, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ, giải quyết vướng mắc, khó khăn phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.

Ba là, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của Luật Thủ đô (sửa đổi) thuộc phạm vi quản lý, xử lý nhiệm về những vi phạm, yếu kém xảy ra trong công tác xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.

Bốn là, thực hiện nghiêm các quy định về công khai, minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình về sử dụng quỹ đất, thực hiện dự án đầu tư, thủ tục hành chính và các nội dung khác theo quy định của pháp luật để nhân dân được biết, tham gia ý kiến, giám sát việc thực hiện các quy định của Luật này.

Năm là, nghiêm túc chấp hành các quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi) giám sát, báo cáo, kiểm tra, thanh tra của cơ quan Trung ương trong quá trình thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi) và trách nhiệm giải trình của chính quyền Thành phố.

PV: Với vai trò là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng chí kỳ vọng Hà Nội sẽ phát huy vai trò dẫn dắt, lan tỏa như thế nào trong việc triển khai các cơ chế, chính sách mới tới các địa phương khác khi thực hiện Luật Thủ đô (sửa đổi)?

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Với vị thế là "trái tim của cả nước", thành phố Hà Nội không chỉ thụ hưởng các cơ chế đặc thù để phát triển cho riêng mình. Với việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) theo hướng Thủ đô không chỉ "thực thi chính sách" mà còn phải được giao vai trò "thiết kế chính sách" ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Không chỉ phân quyền, phân cấp cho Thủ đô những nội dung cụ thể mà còn phải phân quyền để Thủ đô ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc thù để Thủ đô thực sự phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế, dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước.

Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng quy định Thành phố được thí điểm cơ chế, chính sách khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được pháp luật quy định, thể hiện mức độ trao quyền đặc thù cho Thủ đô nhằm tạo không gian thể chế linh hoạt, thử nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới. Đây là cơ sở để Hà Nội đi đầu trong đổi mới chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.

Luật Thủ đô (sửa đổi) cho phép Hà Nội được thí điểm mô hình chính sách mới về tổ chức bộ máy, chế độ công vụ, công chức. Mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, văn hóa, y tế và chăm sóc sức khỏe.

Cùng với đó là mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp đô thị. Mô hình quản lý đô thị, nông thôn, không gian và phát triển bền vững. Phương thức khai thác, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực để phát triển và quản trị Thủ đô...

Đây là cơ sở nền tảng để Thành phố thực hiện các mô hình mới trong quản trị và phát triển Thủ đô tiên tiến, hiện đại dựa trên công nghệ và dữ liệu sẽ góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên không gian, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc đô thị Thủ đô, tận dụng các nguồn lực trong xã hội góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô.

PV: Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Một số quy định đặc thù được áp dụng sớm hơn để kịp thời tạo động lực phát triển cho Thủ đô. Vậy công tác chuẩn bị của Thành phố như thế nào để Luật Thủ đô (sửa đổi) nhanh chóng đi vào cuộc sống, thưa đồng chí?

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 (riêng khoản 4 Điều 8, khoản 6 Điều 36 có hiệu lực thi hành kể từ ngày Luật Thủ đô được thông qua). Tuy nhiên Luật Thủ đô (sửa đổi) mới chỉ là quy định khung, còn vận hành được là những cơ chế, chính sách trong Luật khi được Trung ương phân quyền phải được thể chế hóa chi tiết cụ thể.

Để chuẩn bị cho việc Luật Thủ đô (sửa đổi) được triển khai thi hành, Hà Nội sẽ chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để sớm đưa Luật vào cuộc sống, cụ thể: 

Một là, Thành phố sẽ ban hành ngay các Kế hoạch để tổ chức thi hành Luật như: Tuyên truyền phổ biến, tập huấn Luật Thủ đô, trong đó đặc biệt quan tâm đến việc ban hành văn bản thi hành Luật đảm bảo tiến độ, chất lượng đúng với tinh thần của Luật Thủ đô (sửa đổi).

HĐND Thành phố xây dựng và tổ chức các kỳ họp chuyên đề và định kỳ để xem xét thông qua các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi); kế hoạch ban hành văn bản đối với văn bản thuộc thẩm quyền ban hành của UBND Thành phố, Chủ tịch UBND Thành phố trên nguyên tắc triển khai, xác định nội dung nào đã rõ, có thể làm ngay thì triển khai ngay; nội dung cần nghiên cứu sâu sẽ thực hiện theo lộ trình phù hợp.

Hai là, Thành phố đã thực hiện việc rà soát, xác định các nội dung cần ban hành văn bản quy định chi tiết, trong đó có các chính sách sẽ được tiếp tục thực hiện trên cơ sở Luật Thủ đô (sửa đổi) đã kế thừa quy định Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 để ban hành ngay đảm bảo chính sách thực thi liên lục, những chính sách mới quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi).

Đồng thời, phân công các sở, ngành, đơn vị Thành phố tham mưu xây dựng dự thảo các văn bản thi hành Luật song song dự thảo khi xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đến thời điểm Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua có hơn 110 nội dung trong hơn 150 nội dung giao thẩm quyền quy định cho Thành phố đã được chuẩn bị, còn lại những nội dung giao thẩm quyền chung và có tính chất dài hạn sẽ được Thành phố nghiên cứu, hoàn thiện trong thời gian tới, phù hợp với điều kiện thực tế phát triển của Thủ đô.

Ba là, Thành phố cũng đã chuẩn bị nguồn lực tài chính, con người bảo đảm triển khai hiệu quả các chính sách được Trung ương trao cho Thành phố quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi). Bên cạnh đó, Thành phố chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, mời các chuyên gia, nhà khoa học trong quá trình xây dựng văn bản cũng như thực thi, tăng cường công khai, minh bạch và giám sát trong toàn bộ quá trình thực hiện.

Đặc biệt là tăng cường sự phối hợp các cơ quan của Thành phố, Thành ủy - HĐND - UBND -Ủy ban Mặt trận tố quốc Việt Nam Thành phố để đảm bảo thống nhất việc xây dựng, ban hành và triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Trân trọng cảm ơn Chủ tịch UBND Thành phố./.